Mất cân bằng hệ vi sinh trong ao nuôi tôm là hiện tượng không hiếm gặp, chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố tác động bên ngoài. Với vai trò như “trái tim” trong ao nuôi, hệ vi sinh khỏe mạnh sẽ giúp nước ao sạch, khí độc được xử lý và tôm phát triển ổn định. Tuy nhiên, trong thực tế, hệ vi sinh rất nhạy cảm và dễ bị suy yếu. Vậy làm sao để nhận biết mất cân bằng hệ vi sinh trong ao tôm nhanh chóng và xử lý kịp thời? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây!
Hệ vi sinh trong ao nuôi tôm có vai trò gì?
Hệ vi sinh vật trong ao nuôi tôm đóng vai trò vệ sinh môi trường ao nuôi, hoạt động liên tục 24/7 nhằm giúp đảm bảo:
- Quản lý chất thải: Vi sinh phân hủy các chất hữu cơ dư thừa (thức ăn, phân tôm, xác tảo) tích tụ ở đáy và trong nước.
- Xử lý khí độc: Đây là vai trò quan trọng nhất của hệ vi sinh trong ao nuôi. Các chủng vi sinh Nitrat hóa giúp chuyển hóa Amonia (NH3) và Nitrit (NO2) thành Nitrat (NO3) ít độc hơn.
- Cân bằng tảo và pH: Vi sinh giúp ổn định màu nước, ức chế sự phát triển quá mức của tảo độc, và giữ cho pH ao ít bị dao động.
- Phòng bệnh đường ruột: Vi khuẩn có lợi cạnh tranh và ức chế các vi khuẩn gây bệnh (Vibrio), bảo vệ đường ruột và gan tụy của tôm.
Mất cân bằng hệ vi sinh trong ao nuôi tôm do những nguyên nhân nào?
Hiện tượng mất cân bằng hệ vi sinh trong ao nuôi thường xảy ra bởi những nguyên nhân sau:
- Sử dụng hóa chất và kháng sinh: Đây là nguyên nhân hàng đầu. Việc sử dụng thuốc sát trùng, hóa chất diệt khuẩn hoặc kháng sinh bừa bãi sẽ tiêu diệt hàng loạt các vi sinh có lợi, tạo khoảng trống cho vi khuẩn có hại bùng phát.
- Sốc môi trường đột ngột:
+ Mưa lớn kéo dài: Làm thay đổi độ pH, độ mặn, và nhiệt độ đột ngột, gây sốc và chết các chủng vi sinh nhạy cảm. Xem chi tiết: Hướng dẫn các bước xử lý ao tôm khi trời mưa hiệu quả>>>
+ Nắng nóng gay gắt: Nhiệt độ nước tăng cao vượt ngưỡng chịu đựng, làm suy giảm nghiêm trọng mật độ vi sinh có lợi. Xem chi tiết: Chăm sóc và quản lý ao nuôi tôm mùa nắng nóng>>> - Quá tải chất hữu cơ: Cho tôm ăn quá nhiều, dư thừa thức ăn, hoặc lớp bùn đáy quá dày. Lượng chất hữu cơ này quá lớn, vượt quá khả năng xử lý của vi sinh, dẫn đến ao bị ô nhiễm nặng và sinh khí độc.
- Vi sinh không hoạt động: Sử dụng vi sinh kém chất lượng hoặc vi sinh dạng bột được ủ thất bại, không đạt đủ mật độ cần thiết để duy trì sự cân bằng.
Dấu hiệu nhận biết ao nuôi tôm đang bị mất cân bằng hệ vi sinh
Quan sát trực quan và đo đạc các chỉ tiêu là cách tốt nhất để nhận biết ao nuôi tôm đang bị mất cân bằng hệ vi sinh:
– Quan sát nước và đáy ao
Nước và đáy ao xấu là dấu hiệu đầu tiên thể hiện tình trạng mất cân bằng hệ vi sinh, cụ thể:
- Màu nước xấu: Nước chuyển màu xanh đậm (tảo độc) hoặc màu cà phê, màu đen (do bùn đáy phân hủy yếm khí), khó gây lại màu nước đẹp.
- Bọt và váng: Xuất hiện bọt khí đen hoặc bọt trắng dày, lâu tan trên mặt ao, kèm theo mùi hôi thối hoặc mùi tanh nồng của bùn, khí độc.
– Quan sát các chỉ tiêu hóa lý
Bên cạnh việc quan sát màu nước, các chỉ tiêu hóa lý cũng cần được xem xét để xác định ao nuôi đang bị mất cân bằng hệ vi sinh:
- Khí độc tăng cao: Kiểm tra chỉ tiêu Amonia (NH3) và Nitrit (NO2) thấy tăng đột biến. Đây là dấu hiệu rõ nhất hệ vi sinh đã ngừng hoạt động hiệu quả.
- pH dao động mạnh: pH giữa sáng và chiều chênh lệch lớn (ví dụ: sáng 7.5, chiều 9.0) do tảo phát triển mạnh và không được vi sinh kiểm soát.
– Quan sát Tôm
Hiện tượng mất cân bằng hệ vi sinh trong ao nuôi cũng ảnh hưởng lớn đến hoạt độn của tôm, như:
- Tôm giảm ăn đột ngột, bơi lờ đờ ở mép ao, tấp bờ.
- Tôm dễ mắc các bệnh đường ruột như phân lỏng, phân đứt khúc hoặc gan tụy bị tổn thương.
Tác hại khi ao nuôi tôm bị mất cân bằng hệ vi sinh nếu không xử lý sớm
Như đã đề cập, hệ vi sinh có vai trò rất quan trọng trong quản lý môi trường ao nuôi và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tôm. Ao nuôi tôm bị mất cân bằng hệ vi sinh sẽ dẫn đến:
- Ngộ độc và chết tôm hàng loạt: Khí độc NH3 và NO2 tăng vượt ngưỡng cho phép, dẫn đến tôm bị ngộ độc cấp tính và hao hụt đột ngột.
- Bùng phát dịch bệnh: Vi khuẩn gây bệnh (Vibrio) không bị vi sinh có lợi ức chế sẽ bùng phát, gây ra các bệnh nguy hiểm như phân trắng, hoại tử gan tụy, làm mất trắng vụ nuôi.
- Tăng chi phí và giảm lợi nhuận: Bà con buộc phải chi tiền gấp nhiều lần cho các biện pháp xử lý khẩn cấp (hóa chất, thuốc men), làm đội chi phí sản xuất lên cao, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu quả kinh tế.
Cách xử lý khi ao nuôi tôm bị mất cân bằng hệ vi sinh
Khi nhận thấy được những dấu hiệu ao nuôi tôm bị mất cân bằng hệ vi sinh, bà con nên thực hiện phục hồi hệ vi sinh kịp thời theo các bước sau:
– Hạn chế tải trọng và loại bỏ căn nguyên
- Giảm lượng thức ăn hoặc cắt cử ăn hoàn toàn trong 1-2 ngày để giảm chất thải.
- Xi-phông/hút bùn đáy để loại bỏ lớp hữu cơ đang phân hủy.
– Bổ sung vi sinh cấp tốc
- Xử lý khí độc: Nếu NO2 tăng cao, sử dụng Microbe-Lift AQUA N1 (vi sinh dạng nước, hoạt tính cao) để tăng tốc độ chuyển hóa NO2 thành NO3 ngay lập tức. Xem thêm: Xử lý khí độc ao tôm triệt để nhờ vi sinh>>>
- Làm sạch đáy và nước: Sử dụng kết hợp Microbe-Lift AQUA SA để phân hủy lớp bùn đáy đang yếm khí và Microbe-Lift AQUA C để làm sạch môi trường nước, khôi phục lại quần thể vi sinh đa năng.
– Hỗ trợ tôm từ bên trong
Trộn men vi sinh đường ruột Microbe-Lift DFM vào thức ăn để tăng cường khả năng tiêu hóa, giúp tôm phục hồi và chống chịu với môi trường đang xấu đi.
Phòng ngừa tình trạng ao tôm mất cân bằng hệ vi sinh trong quá trình nuôi
Thay vì tìm cách khắc phục khi ao tôm bị mất cân bằng hệ vi sinh, tốt nhất bà con hãy luôn thực hiện các biện pháp phòng ngừa định kỳ để tối ưu hiệu quả kinh tế cũng như vụ nuôi đạt được lợi nhuận cao. Bà con nên dùng các biện pháp phòng ngừa như:
- Sử dụng vi sinh định kỳ: Áp dụng chiến lược “dùng ít duy trì” bằng cách bổ sung các sản phẩm vi sinh Microbe-Lift dạng nước theo định kỳ (3-5 ngày/lần) với liều lượng phòng ngừa. Việc này duy trì mật độ vi sinh ổn định và không cần đợi đến lúc sự cố mới xử lý.
- Quản lý thức ăn và mật độ: Đảm bảo cho tôm ăn vừa đủ, tránh dư thừa chất hữu cơ. Mật độ nuôi phải phù hợp với khả năng quản lý của ao.
- Cẩn trọng với hóa chất: Chỉ sử dụng hóa chất, thuốc men khi thật sự cần thiết và phải bổ sung vi sinh ngay sau đó để tái tạo lại hệ vi sinh đã bị tiêu diệt.
- Kiểm tra thường xuyên: Thường xuyên đo các chỉ tiêu khí độc và pH để có thể can thiệp xử lý kịp thời ngay từ giai đoạn đầu, trước khi sự mất cân bằng gây ra thiệt hại lớn.
Mất cân bằng hệ vi sinh là tình trạng nguy hiểm, ảnh hưởng lớn đến lợi ích kinh tế của vụ nuôi. Bà con hãy chú trọng chăm sóc hệ vi sinh bằng cách ứng dụng các giải pháp sinh học chất lượng cao từ BIOGENCY để đảm bảo vụ nuôi luôn ổn định, tôm khỏe, năng suất cao và tiết kiệm chi phí. Mọi thông tin chi tiết về cách duy trì hệ vi sinh cũng như khắc phục tình trạng mất cân bằng hệ vi sinh, hãy gọi ngay đên HOTLINE 0909 538 514 để được kỹ thuật BIOGENCY hỗ trợ nhanh chóng nhất!
>>> Xem thêm: 4 giải pháp xử lý nước nuôi thủy sản tiêu biểu của BIOGENCY
