Trong bối cảnh xu hướng phát triển bền vững đang trở thành “chuẩn mực mới” trong kinh doanh toàn cầu, ESG không chỉ là khẩu hiệu mà đã trở thành tiêu chí quan trọng để đánh giá doanh nghiệp hiện đại. Với doanh nghiệp Việt, triển khai ESG vừa là thách thức, vừa mở ra cơ hội cạnh tranh dài hạn nếu biết bắt đầu đúng cách.
Tổng quan ESG và bối cảnh tại Việt Nam
ESG là viết tắt của 3 từ Environmental- Social – Governance (Môi trường – Xã hội – Quản trị). Đây không chỉ là một khung đánh giá, mà còn là bộ tiêu chuẩn toàn diện giúp đo lường mức độ phát triển bền vững của doanh nghiệp. Thông qua ESG, có thể nhìn nhận rõ hơn cách doanh nghiệp quản trị rủi ro, sử dụng tài nguyên, tác động đến cộng đồng và vận hành minh bạch – từ đó đánh giá hiệu quả lẫn trách nhiệm của doanh nghiệp đối với môi trường và xã hội.
Tại Việt Nam, khoảng 89% doanh nghiệp đã cam kết hoặc dự định triển khai ESG, phần lớn là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), tuy nhiên chỉ khoảng 50 % doanh nghiệp đã bắt đầu triển khai các sáng kiến ESG, còn lại vẫn đang ở giai đoạn lập kế hoạch hoặc mới bắt đầu.
Doanh nghiệp FDI và các công ty niêm yết đạt tiến độ thực hiện tốt hơn, trong khi doanh nghiệp tư nhân chưa niêm yết hoặc quy mô nhỏ vẫn khá lúng túng: chưa biết bắt đầu từ đâu, thiếu nguồn lực, thiếu nhân sự chuyên trách và chưa có cách tiếp cận bài bản để tích hợp ESG vào hoạt động quản trị và sản xuất.
4 thách thức lớn khi doanh nghiệp Việt triển khai ESG
Mặc dù ESG không còn là lựa chọn “nên làm”, mà đang trở thành yêu cầu bắt buộc trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy vậy thực tế thì nhiều doanh nghiệp Việt vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức khi thực hành ESG.
– Thiếu nhận thức và hiểu đúng về ESG
Theo Khảo sát 1.019 doanh nghiệp của Cục Phát triển Doanh nghiệp Tư nhân và Kinh tế Tập thể (APED), Bộ Tài chính năm 2024, 39% chưa từng nghe nói đến ESG và 62% hiện chưa nắm rõ các quy định và chính sách của Việt Nam liên quan đến ESG.
Theo thống kê của Quỹ Dynam Capital đang hoạt động tại Việt Nam, trong hơn 1.650 doanh nghiệp niêm yết trên thị trường, Quỹ chỉ theo dõi khoảng 25 công ty có cam kết ESG rõ ràng.
– Hạn chế về dữ liệu và hệ thống đo lường
Theo quy định, ESG yêu cầu doanh nghiệp phải có chỉ số tiêu thụ năng lượng, nước chất thải, số liệu an toàn lao động, quy trình quản trị rủi ro,… Nhiều doanh nghiệp chưa có công cụ giám sát, thu thập dữ liệu hoặc dữ liệu rời rạc, khó tổng hợp.
– Áp lực chi phí và nguồn lực
Triển khai ESG đòi hỏi doanh nghiệp cần đầu tư công nghệ, đào tạo nhân sự, cải tiến quy trình, đồng thời phải liên tục theo dõi đánh giá hiệu suất điều này đòi hỏi nguồn lực tài chính và khả năng công nghệ mà nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa còn thiếu. Do đó, chỉ một số ít doanh nghiệp Việt Nam có quy mô lớn và các công ty niêm yết công khai có thể triển khai đầy đủ các chiến lược ESG toàn diện.
– Khung pháp lý và hướng dẫn chưa đồng bộ
Doanh nghiệp Việt Nam đang đối mặt với những khó khăn lớn trong quá trình triển khai ESG do đây vẫn là lĩnh vực còn mới tại Việt Nam. Dù tiếp cận nhanh trong những năm gần đây, nhưng hiện vẫn chưa có bộ hướng dẫn và tiêu chí đồng bộ trên phạm vi toàn quốc.
Hiện chưa có nhiều văn bản, hướng dẫn về ESG, đặc biệt cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa, do đó, doanh nghiệp đang thấy nhiều áp lực hơn là cơ hội phát triển. Do vậy, cần có nhiều hơn thông tin về cách làm ESG cho doanh nghiệp, đặc biệt là những bài học thành công từ các doanh nghiệp lớn – nơi vốn có lợi thế và tài chính và công nghệ để triển khai.
Cơ hội lớn cho doanh nghiệp Việt khi triển khai ESG sớm
Dù sớm hay muộn, doanh nghiệp cũng phải xây dựng lộ trình thực hiện ESG. Thay vì coi ESG là gánh nặng, việc triển khai sớm chính là lợi thế cạnh tranh dài hạn, giúp doanh nghiệp chủ động thích ứng với thay đổi về chính sách, tiêu chuẩn thị trường và yêu cầu của các đối tác trong nước và quốc tế.
– Nâng cao năng lực cạnh tranh & mở rộng thị trường
Nhiều tập đoàn quốc tế hiện ưu tiên – thậm chí bắt buộc – các nhà cung cấp đáp ứng tiêu chuẩn ESG. Vì vậy, doanh nghiệp triển khai ESG sớm sẽ có lợi thế rõ rệt: dễ dàng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, nâng cao cơ hội trúng thầu và tăng khả năng ký kết các hợp đồng dài hạn, ổn định.
– Tiếp cận vốn xanh và nhà đầu tư dài hạn
Ngân hàng và quỹ đầu tư đang chuyển dịch mạnh sang vốn xanh. Doanh nghiệp có chiến lược ESG rõ ràng sẽ vay được với lãi suất ưu đãi hơn, thu hút nhà đầu tư bền vững cũng như giảm rủi ro tài chính.
– Xây dựng thương hiệu bền vững
ESG giúp doanh nghiệp xây dựng hình ảnh có trách nhiệm, minh bạch và đáng tin cậy trong mắt khách hàng, đối tác và cộng đồng. Khi niềm tin được củng cố, doanh nghiệp không chỉ thu hút khách hàng mới mà còn giữ chân đội ngũ nhân sự giỏi – tạo nên lợi thế cạnh tranh bền vững trong dài hạn.
Doanh nghiệp Việt nên bắt đầu ESG từ đâu?
Triển khai ESG không nhất thiết phải bắt đầu bằng những dự án lớn hay tốn kém. Điều quan trọng là doanh nghiệp đánh giá hiện trạng, xác định rủi ro – cơ hội, rồi xây dựng lộ trình phù hợp với quy mô.
– Bắt đầu từ yếu tố “E” – Môi trường
Yếu tố E – Môi trường được xem là trụ cột cốt lõi và tác động trực tiếp nhất trong lộ trình triển khai ESG. Doanh nghiệp có thể bắt đầu từ những hành động thiết thực như lựa chọn công nghệ tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, tăng vòng đời sử dụng của tài nguyên. Với chất thải nên nâng cấp hệ thống xử lý, ưu tiên các giải pháp thân thiện với môi trường, chẳng hạn sử dụng men vi sinh trong xử lý nước thải, chất thải. Xem thêm: Giải pháp công nghệ xanh giúp doanh nghiệp đạt tiêu chí “E” trong ESG>>>
– Xây dựng lộ trình ESG phù hợp quy mô
Bức tranh của mỗi doanh nghiệp về triển khai ESG là không giống nhau, điều này phụ thuộc vào ngành nghề, quy mô và năng lực quản trị. Doanh nghiệp nên xác định được yếu tố trọng yếu phù hợp với mô hình kinh doanh, có lộ trình bài bản, phù hợp với đặc thù từng doanh nghiệp. Các bước xây dựng lộ trình ESG cơ bản gồm:
- Bước 1: Nâng cao nhận thức & Đánh giá hiện trạng.
- Bước 2: Xây dựng chiến lược và mục tiêu ESG cụ thể theo từng giai đoạn.
- Bước 3: Triển khai các sáng kiến và Thu thập dữ liệu.
- Bước 4: Báo cáo và Truyền thông minh bạch.
- Bước 5: Liên tục cải tiến và Tối ưu.
– Hợp tác với đối tác chuyên môn
Triển khai ESG hiệu quả cần kiến thức đa ngành. Doanh nghiệp nên hợp tác với đơn vị tư vấn ESG, kết nối chuyên gia môi trường – công nghệ – quản trị, ứng dụng hệ thống giám sát số hóa.
Triển khai ESG tại Việt Nam còn gặp nhiều thách thức, nếu tiếp cận sớm và đúng cách, ESG sẽ trở thành động lực giúp doanh nghiệp Việt Nam bước vào sân chơi toàn cầu với vị thế vững vàng hơn.
>>> Xem thêm: Thiếu dữ liệu số – Rào cản doanh nghiệp thực thi ESG
