Trong những năm gần đây, thời tiết biến động mạnh với các đợt nắng nóng kéo dài khiến stress nhiệt ở tôm nuôi ngày càng phổ biến. Khi nhiệt độ ao tăng cao đột ngột, tôm dễ rơi vào trạng thái stress, giảm ăn, suy yếu hệ miễn dịch và dễ bùng phát dịch bệnh. Dưới đây là những chia sẻ kỹ thuật từ BIOGENCY giúp bà con hạn chế tối đa thiệt hại và giảm stress nhiệt cho tôm nuôi.
Stress nhiệt ở tôm là gì? Nguyên nhân
Stress nhiệt ở tôm (hay sốc nhiệt ở tôm) là tình trạng tôm bị căng thẳng do nhiệt độ nước thay đổi đột ngột, khiến cơ thể không kịp thích nghi. Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến làm tôm suy yếu, giảm ăn, nổi đầu hoặc tăng nguy cơ phát sinh bệnh trong ao nuôi.
Tôm là loài giáp xác có thân nhiệt phụ thuộc hoàn toàn vào nhiệt độ môi trường nước. Vì vậy, khi nhiệt độ ao nuôi biến động quá nhanh, hệ trao đổi chất và hoạt động sinh lý của tôm sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Nếu không kiểm soát tốt stress nhiệt, tôm sẽ dễ suy giảm sức khỏe, giảm tăng trưởng và tăng nguy cơ thiệt hại trong vụ nuôi.
Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến khiến tôm bị stress nhiệt trong quá trình nuôi:
- Thói quen kiểm tra tôm sai thời điểm: Việc nhấc nhá, sàng, vó lên khỏi mặt nước vào ban ngày lúc trời nắng nóng, nhiệt độ cao khiến tôm tiếp xúc với không khí nóng và bị sốc nhiệt.
- Tắt quạt nước đột ngột: Tắt toàn bộ hệ thống quạt nước rồi bật lại sẽ làm tôm giật mình, búng nhảy lên mặt nước và bị sốc nhiệt.
- Chuyển ao hoặc thu tỉa không đúng cách: Kéo lưới bắt tôm hoặc chuyển ao mà không kiểm tra tình trạng sức khỏe của tôm trước đó.
- Thời tiết cực đoan: Nắng nóng kéo dài làm nhiệt độ nước tăng cao, hoặc các cơn mưa rào lớn mùa hè đổ xuống làm xáo trộn đột ngột môi trường nước ao nuôi.
Dấu hiệu nhận biết tôm bị stress nhiệt
Khi bị sốc nhiệt, tôm thường có các biểu hiện rõ rệt sau:
- Tôm giảm ăn dần, thậm chí bỏ ăn, tình trạng kéo dài dẫn tới ruột tôm sẽ trống rỗng, gan tụy bị nhợt nhạt hoặc teo lại.
- Cơ thể tôm chuyển sang màu sắc bất thường như màu tím nhạt, hồng nhạt hoặc đậm màu hơn so với bình thường.
- Tôm bơi lờ đờ trên mặt nước hoặc tấp vào bờ.
Tôm có thể xuất hiện tình trạng cong thân, đục cơ.
- Cong thân: Phần đuôi tôm uốn cong gập lại chạm đến phần giáp ngực và chúng không thể tự duỗi thẳng lại được.
- Đục cơ: Phần cơ chạy dọc theo thân tôm bị mất đi độ trong suốt tự nhiên, chuyển sang màu trắng đục.
- Chết nhanh: Khi bị cong thân và đục cơ, nếu tôm trở lại nước mà không thể tự duỗi thẳng thì sẽ bị chết nhanh chóng nếu không được xử lý kịp thời.
Cách giảm stress nhiệt cho tôm nuôi
– Điều chỉnh nước ao, kiểm soát môi trường
- Che chắn ao nuôi: Sử dụng lưới hoặc màng che từ 50 – 60% bề mặt ao để giảm lượng nhiệt và ánh sáng chiếu trực tiếp, giúp chênh lệch nhiệt độ giữa nước và không khí không quá lớn.
- Duy trì mực nước sâu: Đảm bảo mực nước ao nuôi đủ sâu khoảng 1,2 – 1,5 m để tạo vùng phân bố mát mẻ hơn ở đáy ao, giúp giảm sốc do chênh lệch nhiệt độ ngày đêm lớn ở tầng mặt. Nên duy trì nhiệt độ ổn định trong khoảng 28-32°C.
- Quản lý hệ thống quạt nước: Chạy quạt nước liên tục để cung cấp đủ oxy, tránh hiện tượng phân tầng nước. Tuyệt đối không tắt toàn bộ quạt nước, phải duy trì ít nhất một dàn quạt ngay cả khi cho tôm ăn để tránh tôm bị giật mình.
– Ổn định hệ vi sinh
Sử dụng các chế phẩm sinh học để ổn định lại môi trường nước ao, nhất là sau khi xử lý tảo. Bà con có thể dùng men vi sinh Microbe-Lift AQUA C để xử lý xác tảo tàn. Ngoài ra sản phẩm còn làm sạch nước trong ao, phân hủy chất bẩn từ thức ăn thừa, phân tôm. Giúp hạn chế sự phát triển của tảo, tạo màu nước đẹp. Ít váng, nhớt bề mặt nước và bề mặt bạt.
Nắng nóng kéo dài khiến chất thải dưới đáy ao phân hủy nhanh, gây mùi hôi và bùng phát khí độc, biến động pH và ô nhiễm đáy ao. Bà con có thể xử lý vấn đề này bằng cách sử dụng Enzyme đậm đặc Bio-Choice B5.
Enzyme đậm đặc giúp phân hủy các chất hữu cơ, thực vật, xác tảo, cặn bẩn trong nước, cải thiện chất lượng nước, giảm sự gia tăng của lớp bùn đáy, giảm mùi hôi. Đồng thời, xử lý nhanh tình trạng nhớt bạt, giảm bùn đáy ao đáng kể cho bà con. Ngoài ra, Bio-Choice B5 còn hỗ trợ kiểm soát sự phát triển quá mức của tảo, cắt tảo an toàn, không gây sụp tảo. Xử lý các tình trạng thấy lợn cợn, lơ lửng hữu cơ nhiều và giúp giảm tình trạng khí độc NH4, NO2 trong ao.
– Bảo vệ gan tụy, đường ruột và sức khỏe tổng thể
Kiểm soát thức ăn: Theo dõi sát sức ăn và giảm lượng thức ăn hàng ngày xuống còn 70 – 80% so với ngày thường trong những ngày nắng nóng. Cần kiểm tra kỹ để tránh cho tôm ăn thức ăn ẩm mốc.
Bổ sung dưỡng chất trực tiếp: Tăng cường sức đề kháng cho tôm bằng cách trộn vào thức ăn các dưỡng chất cần thiết như men vi sinh đường ruột, chất bổ gan và Vitamin C. Bà con có thể sử dụng Vita C để hỗ trợ tăng cường hệ miễn dịch, giúp tôm chống sốc hiệu quả trong điều kiện nắng nóng. Kết hợp Vita-Amino nhằm bổ sung các Vitamin và Axit Amin thiết yếu, hỗ trợ tôm tăng trưởng khỏe mạnh. Đồng thời, bổ sung Liver Good giúp tăng cường chức năng gan tụy, hỗ trợ tiêu hóa và cải thiện sức khỏe tổng thể cho tôm.
Bổ sung khoáng chất: Trong điều kiện nắng nóng, tôm dễ bị mất cân bằng khoáng, ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng và lột xác. Vì vậy, bà con cần bổ sung các khoáng đa lượng và vi lượng như Ca, Mg, P, Mn bằng cách tạt trực tiếp xuống ao hoặc trộn vào thức ăn theo liều lượng khuyến cáo để giúp tôm phát triển khỏe mạnh, hạn chế hiện tượng đục cơ, cong thân.
Bà con có thể sử dụng Mineral-V, sản phẩm khoáng trộn cung cấp đầy đủ các khoáng đa – vi lượng thiết yếu như Ca, Mg, Zn, Mn, Cu, Co, giúp tôm tăng cường sức khỏe và phát triển ổn định. Cách dùng: trộn 1-3 g Mineral-V với 1 kg thức ăn, cho tôm ăn 2-3 bữa/ngày.
Quy trình giảm stress nhiệt cho tôm theo từng giai đoạn nuôi
– Giai đoạn chuẩn bị và thả giống
Chọn giống và vận chuyển: Ưu tiên chọn con giống khỏe mạnh, kích cỡ Post 12 – Post 15 trở lên để tăng khả năng thích nghi môi trường. Trong quá trình vận chuyển, tôm được đóng trong bao nilon có oxy, đặt trong thùng xốp và duy trì nhiệt độ ổn định khoảng 22 – 25°C nhằm giảm stress nhiệt cho tôm.
Thời điểm thả: Nên thả tôm vào sáng sớm hoặc chiều mát khi nhiệt độ môi trường ổn định. Tránh thả tôm lúc trời sắp mưa hoặc khi nắng gắt để hạn chế hiện tượng sốc nhiệt và sốc môi trường.
– Giai đoạn ương tôm (tháng đầu tiên)
Mô hình ương: Thay vì thả trực tiếp ra ao nuôi, bà con nên ương tôm trong vèo hoặc bể ương có mái che để dễ kiểm soát môi trường nước và quản lý sức khỏe tôm.
Thiết kế vèo ương: Vèo nên được che bằng lưới lan giảm nắng, đồng thời duy trì mật độ 500 – 1000 con/m3 để thuận lợi trong quản lý thức ăn, theo dõi sức khỏe tôm và hạn chế hao hụt ở giai đoạn đầu.
– Giai đoạn nuôi thương phẩm (sau 1 tháng tuổi)
Chuyển sang ao nuôi: Sau khi tôm đã cứng cáp, tiến hành chuyển sang ao nuôi thương phẩm. Mực nước ao nên duy trì 1,3 – 1,5 mét (tốt nhất khoảng 1,5 mét) để tạo tầng nước mát ở đáy ao, giúp tôm có nơi tránh nóng khi nhiệt độ bề mặt tăng cao.
Mật độ nuôi: Duy trì mật độ hợp lý khoảng 50 – 80 con/m2 đối với ao đất nhằm giảm áp lực môi trường và giảm stress nhiệt cho tôm.
Hệ thống chống nóng: Có thể sử dụng lưới che giảm 50 – 60% ánh sáng mặt ao. Đồng thời vận hành quạt nước thường xuyên để tránh hiện tượng phân tầng nhiệt độ, đồng thời cung cấp đủ oxy cho tôm.
Chăm sóc hàng ngày: Trong những ngày nắng nóng kéo dài, nên giảm lượng thức ăn xuống khoảng 70 – 80% so với bình thường để hạn chế ô nhiễm nước. Đặc biệt, không nên nhấc sàng ăn quá lâu dưới trời nắng gắt, vì tôm dễ bị sốc không khí dẫn đến hiện tượng cong thân hoặc đục cơ. Ngoài ra, cần định kỳ bổ sung khoáng chất và vi sinh để ổn định môi trường ao nuôi.
Giảm stress nhiệt cho tôm là thách thức phổ biến trong nuôi tôm, đặc biệt vào mùa nắng nóng khi nhiệt độ môi trường và các yếu tố nước biến động mạnh. Vì vậy, bà con cần chủ động quản lý tốt môi trường ao, duy trì hệ vi sinh ổn định, bổ sung khoáng và dưỡng chất cần thiết để tăng sức đề kháng cho tôm.
Nếu cần tư vấn kỹ thuật cụ thể về cách giảm stress nhiệt cho tôm nuôi hoặc các vấn đề trong ao nuôi, bà con vui lòng liên hệ HOTLINE 0909 538 514 để được hỗ trợ kịp thời.
>>> Xem thêm: Phục hồi tôm sau stress: Bí quyết vàng cho nông dân nuôi tôm
