Khí nhà kính, hiệu ứng nhà kính, là những cụm từ được nhắc đến ngày càng nhiều trong bối cảnh nhiệt độ Trái Đất ngày càng tăng. Bài viết này hãy cùng BIOGENCY tìm hiểu chi tiết hơn về khí nhà kính, kiến thức mà bất cứ ai cũng cần phải biết.
Khí nhà kính (Green House Gas) là gì?
Theo Luật Bảo vệ môi trường 2020, khí nhà kính (Green House Gas – GHG) là loại khí trong khí quyển gây ra hiệu ứng nhà kính. Hiệu ứng nhà kính là hiện tượng năng lượng bức xạ của Mặt Trời được hấp thụ trong khí quyển, chuyển hóa thành nhiệt lượng gây hiện tượng nóng lên toàn cầu.
Cũng có thể hiểu đơn giản hơn, người ta gọi là “khí nhà kính” vì chúng giữ nhiệt gần bề mặt trái đất theo cách tương tự như cách nhà kính cho phép tia nắng mặt trời chiếu vào và sau đó giữ lại nhiệt thu được.
Danh mục khí nhà kính
Các khí nhà kính chính bao gồm:
- Carbon Dioxide (CO2): Là khí nhà kính chính, chiếm khoảng 75% tổng lượng khí nhà kính gây ra bởi con người. CO2 được tạo ra từ quá trình đốt cháy nhiên liệu hóa thạch, như than, dầu và khí đốt tự nhiên.
- Methane (CH4): Là khí nhà kính mạnh hơn CO2 khoảng 25 lần. CH4 được tạo ra từ quá trình phân hủy sinh học trong các khu vực ngập nước, chăn nuôi gia súc và các hoạt động nông nghiệp khác.
- Nitrous Oxide (N2O): Là khí nhà kính mạnh hơn CO2 khoảng 300 lần. N2O được tạo ra từ quá trình sản xuất phân bón, quá trình đốt cháy nhiên liệu hóa thạch và các hoạt động khác.
- Ozone (O3): Là một khí nhà kính tự nhiên, nhưng cũng có thể được tạo ra bởi các hoạt động của con người, chẳng hạn như sản xuất Chlorofluorocarbons (CFCs). Ozone ở tầng bình lưu có tác dụng bảo vệ Trái đất khỏi bức xạ có hại từ mặt trời, nhưng ozone ở tầng đối lưu có thể gây ô nhiễm không khí.
- Các hợp chất Hydro Florua Cacbon (HFCs): Là các khí nhà kính nhân tạo, được sử dụng trong các thiết bị làm lạnh và điều hòa không khí.
- Các hợp chất Perflorua Cacbon (PFCs): Là các khí nhà kính nhân tạo, được sử dụng trong các ứng dụng công nghiệp, chẳng hạn như sản xuất điện và điện tử.
- Sunfua Hexaflorit (SF6): Là một khí nhà kính nhân tạo, được sử dụng trong các ứng dụng công nghiệp, chẳng hạn như thiết bị điện cao áp.
Kiến thức cần biết về khí nhà kính
Mặc dù chỉ chiếm một phần nhỏ trong bầu khí quyển (ít hơn 1% tổng thể số phân tử không khí) nhưng khí nhà kính lại hấp phụ một lượng nhiệt đáng kể và bức xạ lại một phần năng lượng đó trở lại bề mặt. Chúng tồn tại trong bầu khí quyển của Trái đất từ hàng thập kỷ đến hàng thế kỷ. Vậy nên, nếu không kiểm soát được lượng khí nhà kính, Trái đất và con người sẽ phải đối diện với rất nhiều hệ luỵ.
– Khí nhà kính là nguyên nhân làm Trái Đất nóng lên
Khí nhà kính đóng vai trò giữ ấm cho Trái Đất, tạo ra hiệu ứng nhà kính tự nhiên giúp duy trì sự sống. Nếu không có khí nhà kính thì nhiệt độ trung bình của bề mặt Trái đất sẽ khoảng -18 độ C, quá lạnh để duy trì sự sống. Tuy nhiên, những hoạt động của con người đã làm gia tăng giải phóng khí nhà kính.
Theo bộ phận Khoa học Khí hậu của NASA, lượng Carbon Dioxide trong khí quyển Trái đất đã tăng 50% trong khoảng 200 năm kể từ khi Cách mạng Công nghiệp bắt đầu. Và theo NASA, điều đó đã làm nóng lên toàn cầu và gây ra biến đổi khí hậu.
Nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng lên với tốc độ chưa từng có. Trái đất đã ấm lên trung bình 0,11°F (0,06°C) mỗi thập kỷ kể từ năm 1850, hay tổng cộng khoảng 2°F (1,1°C).
Nếu lượng khí thải hàng năm tiếp tục tăng nhanh như kể từ năm 2000, các mô hình khí hậu dự đoán rằng đến cuối thế kỷ này, nhiệt độ toàn cầu sẽ ấm hơn từ 2,7°F (1,5°C) so với mức trung bình 1901-1960, và có thể ấm hơn tới 7,9°F (4,4°C), điều này sẽ gây ra thảm họa cho nền văn minh của loài người.
– Khí nhà kính có thể phát sinh từ nhiều nguồn khác nhau
Nhóm khí được nếu ở phần 1 hầu hết là khí tự nhiên nhưng nồng độ của chúng ngày càng gia tăng trong khí quyển, nguyên nhân là do hoạt động của con người tạo ra.
Ngược lại, ba loại khí Flo công nghiệp – Hydrofluorocarbons (HFC), Perfluorocarbons (PFC) và lưu huỳnh Hexafluoride (SF6) – chỉ do con người tạo ra trong quá trình công nghiệp và không có trong tự nhiên. Mặc dù chúng có nồng độ rất nhỏ trong khí quyển, nhưng chúng giữ nhiệt rất hiệu quả, nghĩa là chúng cực kỳ mạnh.
Điều này có nghĩa hoạt động của con người là nguồn phát thải khí nhà kính. Trong đó, khoảng 90% lượng khí CO2 là do sử dụng nhiên liệu hóa thạch (chủ yếu là than và khí đốt) để làm năng lượng. Các ngành phát thải CO2 hàng đầu: sản xuất năng lượng, vận tải, công nghiệp và sản xuất, nông nghiệp. Ngoài ra, CO2 cũng thải ra từ hoạt động sinh hoạt hằng ngày tại các khu dân cư, các bãi chôn lấp.
– Trung Quốc, Mỹ và Ấn Độ đang là 03 quốc gia có lượng phát thải khí nhà kính cao nhất trên thế giới
Theo dữ liệu mới nhất từ Global Carbon Atlas thì 5 quốc gia có lượng khí thải CO2 cao nhất thế giới bao gồm: Trung Quốc, Hoa Kỳ, Ấn Độ, Nga và Nhật Bản. Đây đều là các cường quốc công nghiệp, dân số lớn.
– Có nhiều biện pháp giúp giảm phát thải khí nhà kính
Có rất nhiều biện pháp mà chúng ta có thể thực hiện để giúp giảm phát thải khí nhà kính, dưới đây là các biện pháp điển hình.
- Giảm sử dụng nhiên liệu hóa thách, ưu tiên năng lượng tái tạo:
Để giảm phát thải nhà kính, quan trọng nhất là cần giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch bằng cách chuyển đổi sang các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời và năng lượng sinh khối. Đồng thời cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng thông qua các công nghệ tiên tiến.
- Tăng cường trồng và bảo vệ rừng:
Cây xanh có khả năng hấp thụ CO2 qua quá trình quang hợp, giảm lượng khí nhà kính trong khí quyển hiệu quả. Do vậy cần đẩy mạnh công tác bảo vệ rừng, tích cực trồng nhiều cây xanh.
- Tái sử dụng tài nguyên, giảm phát thải:
Cần giảm lượng rác thải, phát thải từ hoạt động công nghiệp và sinh hoạt hằng ngày. Đồng thời, đẩy mạnh các giải pháp công nghệ như thu giữ và lưu trữ Carbon (CCS) để loại bỏ CO2 trực tiếp từ các nguồn phát thải lớn.
- Cải tiến phương pháp thực hành nông nghiệp:
Áp dụng các tiêu chuẩn thực hành sản xuất nông nghiệp tốt như VIETGAP, GAP,… sẽ giúp sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên. Khuyến khích sử dụng Biogas trong chăn nuôi.
- Quản lý chất thải:
Để giảm phát thải nhà kính cần quản lý và giảm phát sinh chất thải rắn, phát triển và áp dụng các công nghệ tái chế chất thải rắn, phân loại rác, tối ưu hoá quá trình xử lý nước thải sinh hoạt và nước thải công nghiệp.
- Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của mỗi người:
Để giảm khí thải nhà kính cần bắt nguồn từ các thói quen sinh hoạt hằng ngày của mỗi người như phân loại rác, tiết kiệm điện, ưu tiên sử dụng năng lượng tái tạo, tái sử dụng vật dụng,…
Phát thải khí nhà kính là nguyên nhân của nhiều hệ lụy nghiêm trọng, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, đe dọa sự sống của con người. Chính vì vậy mỗi cá nhân, doanh nghiệp, tổ chức cần nhận thức rõ và có ý thức, hành động quyết liệt nhằm giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường.
>>> Xem thêm: Phát thải ròng là gì? Cách nào để Việt Nam đạt phát thải ròng bằng “0” vào 2050?
