Bùn vi sinh đóng vai trò quan trọng trong các công trình xử lý nước thải, đặc biệt là những nước thải có hàm lượng chất hữu cơ cao cần phân hủy sinh học. Bằng cách quan sát, có thể biết được bùn vi sinh trong HTXLNT hoạt động tốt hay đang có vấn đề gây ảnh hưởng lớn đến hiệu suất cần khắc phục kịp thời.
Bùn vi sinh là gì? Cách nhận biết chất lượng bùn vi sinh đơn giản nhất!
– Bùn vi sinh là gì?
Bùn vi sinh hay còn được gọi là bùn hoạt tính, là bùn được sinh ra sau quá trình xử lý nước thải theo phương pháp sinh học. Khác với bùn thải chứa nhiều tạp chất ô nhiễm, bùn vi sinh là tập hợp các vi sinh vật (vi khuẩn, nấm lên men, côn trùng, động vật nguyên sinh, động vật không xương,…).
Trong bùn vi sinh chứa chủ yếu là vi khuẩn kết dính với nhau tạo thành khối hình bông, dễ lắng, phổ biến như: Alcaligenes – Achromobacter, Pseudomonas, Enterobacteriaceae, Athrobacter Bacillus, Cytophaga – Flavobacterium, Pseudomonas -Vibrio Aeromonas, Achrobacter,… Tương ứng với đặc tính và thành phần của nước thải sẽ quyết định vi khuẩn nào sẽ đóng vai trò chủ đạo trong bùn hoạt tính.
– Cách nhận biết chất lượng bùn vi sinh
Bùn vi sinh dạng bông bùn xốp, dễ hấp thụ chất hữu cơ và dễ lắng, tùy thuộc vào loại nước thải mà tính chất về màu sắc, kích thước bông bùn, tốc độ lắng, kết cấu của bùn sẽ khác nhau. Trong hệ thống xử lý nước thải có 3 dạng bùn cụ thể gồm:
- Bùn vi sinh hoạt tính hiếu khí: Có màu nâu nhạt, hơi sáng, giai đoạn sục khí bùn rất mịn, khi không sục khí bùn ở dạng lơ lửng và có hiện tượng bông bùn. Nếu tuổi bùn hợp lý thì bùn sẽ kết thành khối, bùn non sẽ rất khó sinh khối và dễ bị lơ lửng, khó lắng trong nước.
- Bùn vi sinh thiếu khí: Bùn có màu nâu sẫm hơn bể hiếu khí, kích thước và tốc độ lắng cũng lớn hơn bùn tại bể hiếu khí. Quan sát kỹ bông bùn tại bể vi sinh thiếu khí. Trong bông bùn có các bọt khí nằm bên trong. Sau thời gian lắng khoảng 30 phút. Các bọt khí này lớn dần và kéo các bông bùn nổi lên trên bề mặt.
- Bùn vi sinh kỵ khí: Bùn có màu đen đậm, gồm bùn kỵ khí lơ lửng và bùn dạng hạt, khi thành bông bùn rất to, lắng nhanh, lượng bùn càng lớn thì lớp vi sinh vật phát triển càng nhanh.
Nhận biết bùn vi sinh trong HTXLNT đang gặp vấn đề thông qua quan sát hiện tượng
Bùn khoẻ sẽ giàu vi sinh mang lại hiệu quả xử lý chất hữu cơ trong nước thải tốt, ngược lại bùn có vấn đề sẽ ảnh hưởng đến hệ thống. Bằng cách quan sát mắt thường, nhà vận hành hoàn toàn có thể dự đoán, biết được bùn vi sinh trong HTXLNT đang hoạt động tốt hay đang có vấn đề gây ảnh hưởng lớn đến hiệu suất của hệ thống, cần có phương án khắc phục kịp thời. Dưới đây là một vài hiện tượng nhận biết thường gặp.
– Bọt nổi màu trắng trong bể hiếu khí
Bể vi sinh nổi bọt là dấu hiệu nhận biết thường cho thấy bùn vi sinh đang gặp vấn đề. Nguyên nhân có thể do sốc tải trong giai đoạn nuôi cấy vi sinh ban đầu, hoặc nồng độ chất hữu cơ cao vượt quá khả năng xử lý của vi sinh hoặc thiếu tải, lượng vi sinh hoạt tính trong bể quá ít, không đáp ứng nhu cầu xử lý. Hoặc vi sinh thiếu dinh dưỡng, chế độ xả bùn và hoàn lưu không hợp lý khiến nồng độ vi sinh trong bể suy giảm.
Lúc này cần kiểm tra nồng độ vi sinh trong bể, đo SV30, pH và DO. Nếu bùn lắng bình thường, vi sinh không tăng/giảm thì có thể do nước thải chứa nhiều chất hoạt động bề mặt, cần tiến hành sục khí, khuấy trộn đều tầm 30 phút đến 60 phút.
- Nếu SV30 nhỏ hơn 150, cần bổ sung men vi sinh cho bể hiếu khí. Đồng thời, giảm lưu lượng nước thải bơm vào bể hiểu khí để vi khuẩn có thời gian sinh trưởng và phục hồi.
- Kiểm tra SVI của bể hiếu khí để xác định nguyên nhân chính xác.
- Kiểm tra chế độ xả bùn, lượng bùn tuần hoàn của bể. Nếu bùn vẫn lắng bình thường thì có thể là do trong nước thải chứa nhiều chất hoạt động bề mặt, chất tạo bọt.
– Bọt đen xám
Hiện tượng bọt màu đen xám là do bùn vi sinh trong bể hiểu khí bị mất hoạt tính (bùn mịn), các vi sinh vật bị thiếu hụt các chất dinh dưỡng. Cũng do vi sinh vật thiếu dinh dưỡng nên bùn vi sinh thường kém phát triển làm bùn rất mịn. Một số trường hợp khác, do sự sinh trưởng của các vi khuẩn dạng sợi, đây là yếu tố khiến bùn vi sinh khó lắng, trực tiếp làm nổi bọt đen trên bề mặt.
Lúc này, nếu nguyên nhân là do vi sinh thiếu thức ăn thì nhà vận hành chỉ cần điều chỉnh lượng thức ăn vào bể hiếu khí bằng cách tăng lưu lượng nước thải cần xử lý hay bổ sung thêm men vi sinh và mật rỉ để vi sinh vật trong bể phát triển.
Ngoài ra với nguyên nhân khác thì cách khắc phục như sau:
| Nguyên nhân | Cách khắc phục |
| Chất hữu cơ bị quá tải | Giảm tải lưu lượng nước thải |
| Độ pH thấp | Tăng độ kiềm bằng cách thêm các hợp chất chứa Bicacbonat (HCO3), Cacbonat (CO32-), và Hydroxit (OH–) |
| Sự phát triển của vi khuẩn dạng sợi | Bổ sung dinh dưỡng, Hydroperoxid, Chlorine |
| Nước thải chứa nhiều độc tính | Xác định nguồn thải và bổ sung hệ thống tiền xử lý (xử lý hoá học) |
| Hệ thống thông khí quá nhiều | Giảm sự thông khí khi nước thải lưu lượng thấp |
| Bùn vi sinh quá cũ (Bùn già) | Giảm tuổi của bùn, tăng thêm tốc độ dòng chảy |
– Bọt nhớt màu nâu/xám
Khi thấy bể hiếu khí xuất hiện bọt có màu nâu sẫm hoặc xám, bùn nhỏ li ti bắt đầu hình thành lăn tăn trên bề mặt, xuất hiện một chút nhớt và dầu mỡ, chứng tỏ tuổi bùn cao hay còn gọi là bùn già. Bên cạnh đó, bùn già được nhận diện khi quan sát bùn lắng nhanh và nổi liền sau đó.
Bùn già không mang lại hiệu quả xử lý nước thải cao, chiếm diện tích bể, lâu ngày sinh mùi hôi khó chịu, do đó cần thải bỏ định kỳ. Hoặc có thể xử lý bùn già bằng chế phẩm sinh học Microbe-Lift SA, mang lại hiệu quả cao, nhanh chóng, an toàn lại thân thiện với môi trường.
Bên cạnh quan sát và đo các chỉ số của bùn thường xuyên, kiểm soát tốt các điều kiện trong bể, nhà vận hành có thể bổ sung thêm một lượng vi sinh Microbe-Lift IND định kỳ hàng tháng vào hệ thống để duy trì mật độ cũng như đảm bảo hoạt tính xử lý của hệ vi sinh. Vì men vi sinh Microbe-Lift IND chứa mật độ vi sinh vật cao có khả năng thích nghi nhanh, sẽ làm tăng MLVSS trong bể hiếu khí, giúp bông bùn to, lắng nhanh và nước trong.
Nếu có bất kỳ vấn đề nào về bùn vi sinh trong HTXLNT hoặc các thắc mắc trong quá trình vận hành hệ thống xử lý nước thải, hãy liên hệ ngay đến BIOGENCY theo HOTLINE 0909 538 514 để được hỗ trợ nhanh chóng nhất.
>>> Xem thêm: Giảm thời gian nuôi bùn khởi động HTXLNT, nhà thầu tiết kiệm chi phí
