Hiện nay, tình trạng kháng kháng sinh ở tôm đang trở thành vấn đề đáng lo ngại. Bà con nuôi trồng cần chủ động nắm bắt về vi khuẩn kháng thuốc, hiểu rõ hậu quả của tình trạng lạm dụng kháng sinh cũng như các phương pháp phòng ngừa hiệu quả để có phương án khắc phục kịp thời.
Nguyên nhân xuất hiện tình trạng kháng kháng sinh ở tôm
Trong nuôi trồng thuỷ sản, sử dụng kháng sinh điều trị bệnh là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên nếu lạm dụng kháng sinh hoặc dùng sai cách sẽ khiến vi khuẩn dần thích nghi, biến đổi và trở nên kháng lại kháng sinh, thuốc. Điều này khiến việc trị bệnh trở nên kém hiệu quả, chi phí điều trị tăng cao, quan trọng hơn là ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng tôm xuất khẩu.
– Lạm dụng kháng sinh trong thời gian dài
Nhiều bà con khi thấy tôm có dấu hiệu nhiễm bệnh thường dùng kháng sinh ngay, thậm chí sử dụng kháng sinh như một biện pháp phòng bệnh định kỳ, sử dụng trong thời gian dài. Cách làm này vô tình tạo áp lực chọn lọc lên vi khuẩn. Những vi khuẩn yếu sẽ bị tiêu diệt, nhưng các chủng có khả năng kháng lại thuốc sẽ sống sót và phát triển mạnh mẽ. Đến khi tôm bị bệnh trở lại, các loại kháng sinh từng sử dụng trước đó hầu như không còn hiệu quả.
– Sử dụng kháng sinh sai cách
Hiện nay vẫn còn nhiều trường hợp bà con dùng kháng sinh không theo đúng hướng dẫn như: trộn thuốc quá liều với mong muốn tôm mau khỏi bệnh, ngưng thuốc giữa chừng khi thấy tôm đã đỡ hoặc kết hợp nhiều loại kháng sinh cùng lúc mà không có sự tư vấn của chuyên gia. Việc này không chỉ làm mất hiệu quả điều trị, mà còn khiến vi khuẩn có thêm cơ hội biến đổi gen, ngày càng kháng kháng sinh cao hơn.
– Môi trường nước ô nhiễm tạo điều kiện trao đổi gen kháng thuốc
Môi trường nước giàu chất hữu cơ, thức ăn thừa và phân tôm tích tụ, mật độ vi khuẩn tăng cao. Điều này làm gia tăng tần suất tiếp xúc giữa các loài vi khuẩn, tạo điều kiện thuận lợi cho việc trao đổi và lan truyền gen kháng thuốc. Kết quả là không chỉ vi khuẩn gây bệnh ban đầu trở nên “cứng đầu” hơn, mà cả những nhóm vi khuẩn khác trong ao cũng có thể mang đặc tính kháng kháng sinh.
Ngoài ra, ao nuôi tôm thường là môi trường bán kín, việc thay nước không triệt để khiến vi khuẩn kháng thuốc dễ dàng tồn tại lâu dài ở đáy ao và trong bùn. Chúng liên tục phát tán lại vào môi trường nước, làm mầm bệnh luôn hiện diện quanh đàn tôm.
Một khi vi khuẩn kháng thuốc đã lan rộng trong ao, việc điều trị bằng kháng sinh sẽ gần như không còn hiệu quả. Việc trao đổi gen liên quan đến kháng kháng sinh còn đáng lo ngại hơn vì vi khuẩn kháng thuốc không gây bệnh cho người có thể chuyển gen kháng thuốc của chúng sang một số mầm bệnh ở người.
4 cách giúp giảm sự kháng kháng sinh ở tôm
Hiện nay ở nước ta đã có nhiều mô hình nuôi tôm công nghệ cao, không cần dùng kháng sinh. Tuy vậy, phần lớn các hộ nuôi tôm vẫn còn phụ thuộc vào kháng sinh để điều trị bệnh ở tôm.
Vậy nên để ngăn chặn sự xuất hiện của các chủng vi khuẩn kháng thuốc mới, giải pháp trước mắt là cần giảm phụ thuộc vào kháng sinh trước khi hướng đến loại bỏ kháng sinh trong nuôi trồng thuỷ sản.
– Hạn chế và sử dụng kháng sinh hợp lý
Bà con cần bắt đầu bằng việc sử dụng kháng sinh hợp lý, chỉ sử dụng khi thật sự cần thiết, có chỉ định rõ ràng, tuân thủ liều lượng, thời gian, hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật, tránh tự ý pha trộn, đặc biệt không sử dụng kháng sinh như một biện pháp phòng bệnh định kỳ.
– Tăng cường quản lý môi trường ao nuôi
Quản lý môi trường ao nuôi tốt giúp tôm có môi trường phát triển khỏe mạnh, từ đó giảm nhu cầu dùng kháng sinh. Bên cạnh đó, môi trường ao nuôi càng ô nhiễm sẽ càng tạo điều kiện cho vi khuẩn trao đổi gen kháng thuốc phát triển và lan rộng.
Để quản lý môi trường ao nuôi, bà con chú ý duy trì các yếu tố như DO, pH, kiềm ở ngưỡng ổn định. Đồng thời quản lý khẩu phần cho ăn, tránh dư thừa thức ăn tôm. Đặc biệt, kết hợp sử dụng men vi sinh Microbe-Lift AQUA C để phân huỷ chất hữu cơ trong ao hiệu quả hơn.
– Áp dụng mô hình nuôi tôm an toàn sinh học
Mô hình nuôi tôm an toàn sinh học tập trung vào việc ngăn chặn mầm bệnh từ bên ngoài thông qua các biện pháp cải tạo ao, kiểm soát nguồn nước, thức ăn. Khi tôm ít tiếp xúc với mầm bệnh thì nhu cầu kháng sinh trị bệnh sẽ giảm đáng kể.
Mặt khác, nuôi tôm theo mô hình an toàn sinh học kết hợp bổ sung dinh dưỡng, khoáng, vitamin giúp tôm khỏe mạnh, ít stress, tăng cường sức đề kháng, tăng khả năng chống chọi với bệnh tốt hơn, từ đó hạn chế nhu cầu dùng thuốc.
– Thay thế dần kháng sinh bằng biện pháp sinh học
Trong bối cảnh một số chủng vi khuẩn đang kháng đa thuốc thì kháng sinh không còn là lựa chọn để trị bệnh lâu dài trong nuôi trồng thuỷ sản. Điều này đòi hỏi các biện pháp thay thế kháng sinh để ngăn chặn sự xuất hiện của hiện tượng kháng kháng sinh mới.
Phương pháp thay thế kháng sinh được kỳ vọng phổ biến bao gồm:
- Dùng thực khuẩn thể: Thực khuẩn thể (Phages) là một thể “ăn” vi khuẩn có thể gây bệnh và tiêu diệt vi khuẩn. Việc sử dụng các vi sinh vật này là một lựa chọn khả quan, tuy nhiên vẫn đang nghiên cứu để thử nghiệm ở quy mô nhỏ.
- Dùng Peptide kháng sinh: Peptide kháng sinh (AMPs) là một đoạn peptide hoặc một protein nhỏ có khả năng kháng lại vi sinh vật. Rất nhiều loài thuỷ sản có khả năng sản sinh Peptide kháng sinh khác nhau. Những loại AMPs này sẽ được sử dụng trong công nghiệp dược liệu và được sử dụng để kháng vi khuẩn kháng thuốc.
- Dùng men vi sinh: Men vi sinh hiện nay được xem là giải pháp bền vững cho nuôi trồng thuỷ sản, giúp quá trình nuôi giảm phụ thuộc vào kháng sinh. Các chủng vi sinh nổi bật như Bacillus, Lactobacillus, Nitrosomonas, Nitrobacter,… Nổi bật là các sản phẩm men vi sinh đến từ thương hiệu Microbe-Lift cho hiệu suất vượt trội, có thể kể đến như:
+ Microbe-Lift AQUA C: Men vi sinh làm sạch ao tôm bằng cách phân huỷ chất thải, thức ăn thừa
+ Microbe-Lift AQUA N1: Men vi sinh tích hợp bộ đôi vi khuẩn Nitrosomonas và Nitrobacter giúp giảm, loại bỏ khí độc ao tôm.
+ Microbe-Lift AQUA SA: Men vi sinh phân hủy bùn đáy, giảm nguy cơ khí độc gây hại tôm.
+ Microbe-Lift DFM: Men vi sinh sở hữu đến 4 chủng lợi khuẩn đường ruột giúp tôm tiêu hoá và hấp thu dinh dưỡng tốt hơn, phòng ngừa bệnh đường ruột.
>>> Xem chi tiết: Sử dụng vi sinh trong nuôi tôm như thế nào cho đúng?
Để được hỗ trợ tư vấn chi tiết hơn về cách sử dụng men vi sinh cũng như giải pháp giảm kháng kháng sinh ở tôm hiệu quả, bà con vui lòng liên hệ BIOGENCY qua HOTLINE 0909 538 514.
>>> Xem thêm: Cách tiết kiệm chi phí dùng vi sinh khi nuôi tôm – Hướng dẫn từ kỹ thuật BIOGENCY
