[Phương án thực tế] Xử lý hiện tượng bọt trắng giảm bùn tại bể hiếu khí: Nhận định nguyên nhân, quy trình xử lý đến kết quả đạt được

Bọt trắng giảm bùn tại bể hiếu khí xuất hiện đột ngột ở một hệ thống đang vận hành ổn định là dấu hiệu cho thấy hệ vi sinh có thể đang bị sốc. Sự cố thường đi kèm với hiện tượng bùn hoạt tính suy giảm, khả năng lắng kém và hiệu suất xử lý nước thải bị ảnh hưởng.

Trong một phương án xử lý sự cố thực tế, đội ngũ kỹ thuật BIOGENCY đã triển khai quy trình 5 bước: tạm ngưng tiếp nhận tải đầu vào, xác định nguyên nhân, loại bỏ một phần nước trong bể và bổ sung nước sạch, bổ sung vi sinh phục hồi, sau đó theo dõi hiệu quả xử lý.

Sự cố bọt trắng, giảm bùn tại bể hiếu khí là gì?

Hiện tượng bọt trắng, giảm bùn tại bể hiếu khí là tình trạng bể đang vận hành ổn định nhưng đột ngột xuất hiện bọt trắng dày đặc, đồng thời lượng bùn hoạt tính sụt giảm và khả năng lắng kém. Theo đánh giá của đội ngũ kỹ thuật BIOGENCY, đây là dấu hiệu điển hình của hiện tượng sốc hệ vi sinh.

Sốc hệ vi sinh là tình trạng vi sinh vật trong bể sinh học bị tổn thương đột ngột, thường do độc tố hoặc các chất có tính ức chế trong dòng thải. Những tác nhân này có thể khiến tế bào vi sinh bị tổn thương, vỡ ra và làm suy giảm mật độ bùn hoạt tính.

Tình trạng bọt trắng giảm bùn tại bể hiếu khí nếu không được xử lý kịp thời có thể gây ra các vấn đề:

• Sự cố kéo dài nhiều ngày, ảnh hưởng đến quá trình vận hành.
• Hiệu suất xử lý COD và Amoni suy giảm.
• Nguy cơ nước thải đầu ra không đạt quy chuẩn xả thải.

Hiện trạng hệ thống khi xảy ra sự cố

Sự cố được ghi nhận tại một hệ thống xử lý nước thải đang vận hành ổn định. Trước khi xảy ra bất thường, các thông số vận hành được ghi nhận gồm:

• COD: 350 mg/L
• Tổng Nitơ (TN): 67 mg/L
• Tổng Photpho (TP): 8 mg/L
• pH: 8
• SV30: 150

Sau đó, hệ thống xuất hiện đồng thời ba dấu hiệu:

• Bọt trắng dày đặc: Bọt nổi nhiều trên bề mặt bể sinh học, khác với trạng thái vận hành bình thường.
• Lượng bùn hoạt tính sụt giảm: Có thể nhận thấy thông qua sự thay đổi của chỉ số SV30.
• Khả năng lắng bùn kém: Bùn không còn lắng tốt hoặc gần như mất khả năng lắng.

Tình trạng bọt trắng giảm bùn tại bể hiếu khí xuất hiện đồng thời với sự suy giảm lượng bùn và khả năng lắng cho thấy hệ vi sinh có dấu hiệu bị tổn thương.

Đây là sự cố cần được xử lý sớm vì có thể kéo dài nhiều ngày, làm giảm hiệu suất xử lý COD và Amoni, đồng thời tăng nguy cơ nước thải đầu ra không đạt quy chuẩn xả thải.

Nhận định nguyên nhân gây sự cố

Qua hiện trạng ghi nhận, nguyên nhân được nhận định là hiện tượng sốc hệ vi sinh, có khả năng xuất phát từ độc tố hoặc các chất có tính ức chế trong dòng thải.

Sốc hệ vi sinh là tình trạng vi sinh vật trong bể sinh học bị tổn thương đột ngột, khiến hoạt động phân hủy chất hữu cơ và xử lý các chất ô nhiễm bị suy giảm. Khi tế bào vi sinh bị tổn thương hoặc vỡ ra, mật độ bùn hoạt tính có thể giảm, cấu trúc bông bùn bị ảnh hưởng và khả năng lắng kém đi.

Các nhóm tác nhân có thể gây ra tình trạng này gồm:

1. Hóa chất tẩy rửa và chất khử trùng: Clo dư, Formalin, thuốc sát khuẩn… Khi nồng độ vượt ngưỡng, các chất này có thể tiêu diệt hoặc ức chế mạnh hoạt động của vi sinh vật.
2. Kháng sinh: Thường xuất hiện trong nước thải y tế và chăn nuôi. Kháng sinh có thể làm giảm tốc độ sinh trưởng của vi sinh, gây ảnh hưởng đến hệ vi sinh hiếu khí.
3. Chất hoạt động bề mặt (Surfactant): Có khả năng tạo nhiều bọt, khiến bông bùn không kết dính tốt và dễ bị phân tán.
4. Tải trọng hữu cơ hoặc tải độc tăng cao bất ngờ: Có thể xảy ra khi thay đổi nguyên liệu sản xuất, xả thải bất thường hoặc nước thải đầu vào biến động mạnh. Điều này khiến vi sinh bị sốc tải và không kịp thích nghi.

>>> Đối với trường hợp tải trọng hữu cơ tăng đột ngột, có thể tham khảo thêm: Vi sinh bị sốc tải COD: Dấu hiệu và cách xử lý

Phương án xử lý sự cố 5 bước từ BIOGENCY

Để khắc phục tình trạng bọt trắng, bùn suy giảm và khả năng lắng kém, BIOGENCY triển khai phương án xử lý theo 5 bước. Quy trình tập trung vào việc hạn chế tác nhân gây ức chế, giảm ảnh hưởng của chất ức chế còn lại trong bể và bổ sung vi sinh để hỗ trợ phục hồi hệ sinh học.

– Bước 1: Tạm ngưng tiếp nhận tải đầu vào

Tạm dừng bổ sung nước thải vào hệ thống để hạn chế các tác nhân gây ức chế tiếp tục đi vào bể sinh học.

Đây là bước đầu tiên nhằm tránh làm tình trạng sốc hệ vi sinh nghiêm trọng hơn trong quá trình xử lý.

– Bước 2: Kiểm tra và xác định nguyên nhân

Tiến hành kiểm tra nhanh dòng thải đầu vào để nhận diện các yếu tố có thể gây ức chế hoạt động của vi sinh.

Các thông số và dấu hiệu cần kiểm tra gồm: pH, Clo dư, độ dẫn điện, mùi hóa chất và sự thay đổi màu sắc nước thải.

Kết quả kiểm tra giúp kỹ thuật viên đánh giá khả năng xuất hiện chất ức chế trong dòng thải và lựa chọn phương án xử lý tiếp theo.

– Bước 3: Loại bỏ một phần nước trong bể và bổ sung nước sạch

Sau khi xác định nước thải có chứa các chất gây ức chế vi sinh, tiến hành giảm nồng độ các chất này trong bể bằng cách:

• Ngưng sục khí tạm thời để bùn lắng xuống.
• Bơm thải phần nước phía trên, tối thiểu 50% thể tích bể.
• Bổ sung nước sạch để giảm nồng độ chất ức chế còn lại trong bể.

Mục tiêu của bước này là hạn chế tác động của các chất gây ức chế đến vi sinh vật, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình phục hồi hệ sinh học.

– Bước 4: Bổ sung vi sinh để phục hồi hệ sinh học

Sau khi đã loại bỏ một phần nước trong bể và bổ sung nước sạch, tiến hành bổ sung song song hai nhóm vi sinh theo phương án của BIOGENCY:

• Nhóm vi sinh hỗ trợ phục hồi quá trình xử lý Nitơ: Ví dụ Microbe-Lift N1, chứa hai chủng Nitrosomonas sp và Nitrobacter sp, hỗ trợ quá trình Nitrat hóa và xử lý Amoni.
• Nhóm vi sinh phân hủy chất hữu cơ: Ví dụ Microbe-Lift IND, gồm 13 chủng vi sinh chọn lọc, hỗ trợ phân hủy chất hữu cơ và giảm COD trong bể.

Việc kết hợp hai nhóm vi sinh nhằm hỗ trợ phục hồi các quá trình xử lý sinh học bị ảnh hưởng sau sự cố. Liều lượng và cách châm được trình bày cụ thể ở phần tiếp theo.

– Bước 5: Theo dõi và đánh giá khả năng phục hồi

Sau khi triển khai phương án xử lý, cần theo dõi tình trạng hệ thống để đánh giá mức độ phục hồi của hệ vi sinh.

Ba dấu hiệu cần quan sát gồm:

• SV30: Có xu hướng tăng dần.
• Khả năng lắng bùn: Được cải thiện so với thời điểm xảy ra sự cố.
• Lượng bọt trắng: Giảm rõ rệt trên bề mặt bể hiếu khí.

Nếu mật độ bùn chưa sụp đổ hoàn toàn, hệ thống có thể phục hồi trong khoảng 5-7 ngày sau khi xử lý đúng cách. Với trường hợp hệ vi sinh bị ảnh hưởng nghiêm trọng hoặc kéo dài do các chất ức chế trong nước thải, thời gian phục hồi có thể lên đến 10-15 ngày, tùy mức độ tổn thương của hệ vi sinh.

>>> Xem chi tiết: 5 bước cần nắm khi khắc phục sự cố hệ thống xử lý nước thải

Liều lượng và cách bổ sung vi sinh phục hồi

Trong phương án xử lý bọt trắng giảm bùn tại bể hiếu khí, BIOGENCY sử dụng kết hợp Microbe-Lift N1 và Microbe-Lift IND. Mỗi sản phẩm đảm nhiệm một vai trò khác nhau trong quá trình phục hồi hệ sinh học.

– Liều lượng tham khảo

Đối với trường hợp sự cố nghiêm trọng, liều lượng được đề xuất như sau:

Sản phẩm	Liều lượng tham khảo
Microbe-Lift N1	1,0-1,5 lít/200 m3 nước thải
Microbe-Lift IND	3,0-5,0 lít/200 m3 nước thải
Liều duy trì sau phục hồi	0,5-1,0 lít/ngày

– Cách bổ sung vi sinh

• Vị trí châm: Châm trực tiếp vào đầu bể hiếu khí để vi sinh phân tán và tiếp xúc với nước thải cần xử lý.
• Tần suất: Châm hằng ngày trong ít nhất 5-7 ngày đầu tiên.
• Điều chỉnh liều: Sau giai đoạn đầu, điều chỉnh liều tùy theo mức độ phục hồi và công suất thực tế của hệ thống.

Liều lượng trên là mức tham khảo trong phương án xử lý. Khi áp dụng cho từng hệ thống, cần căn cứ vào thể tích, tình trạng bùn và mức độ ảnh hưởng của sự cố để xác định liều phù hợp.

Kết quả phục hồi sau khi xử lý

Qua các dự án BIOGENCY đã thực hiện, phương án xử lý bọt trắng giảm bùn tại bể hiếu khí ghi nhận những kết quả phục hồi sau:

Chỉ tiêu theo dõi	Kết quả ghi nhận	Thời gian/yếu tố
Bọt trắng	Giảm 70-90%	Sau 3-5 ngày
SV30	Tăng ổn định	Sau 5-7 ngày
COD	Giảm mạnh, bể trong nhanh hơn	Nhờ bổ sung Microbe-Lift IND
Hiệu suất xử lý N-NH4	Phục hồi đến 80-95%	Nhờ nhóm vi sinh Nitrat hóa trong Microbe-Lift N1

Các kết quả trên cho thấy hệ thống có thể cải thiện sau khi được xử lý theo phương án phù hợp. Trong đó, lượng bọt trắng giảm là dấu hiệu cải thiện ban đầu; sự ổn định của SV30 và hiệu suất xử lý các chất ô nhiễm là cơ sở để đánh giá quá trình phục hồi hệ sinh học.

Thời gian và mức độ phục hồi thực tế có thể khác nhau tùy theo mức độ tổn thương của hệ vi sinh và điều kiện vận hành của từng hệ thống.

Lưu ý khi xử lý sự cố bọt trắng, giảm bùn

Khi bể hiếu khí xuất hiện bọt trắng dày đặc cùng hiện tượng bùn suy giảm, cần đánh giá đồng thời hiện trạng bể và chất lượng nước thải đầu vào. Không nên chỉ dựa vào màu sắc hoặc lượng bọt để kết luận nguyên nhân.

Một số điểm cần lưu ý:

• Kiểm tra dòng thải đầu vào để xác định khả năng xuất hiện hóa chất hoặc chất có tính ức chế.
• Tạm ngưng tiếp nhận tải đầu vào khi nghi ngờ có tác nhân gây sốc vi sinh.
• Thực hiện thao tác loại bỏ nước và bổ sung nước sạch theo đánh giá kỹ thuật của hệ thống.
• Lựa chọn nhóm vi sinh bổ sung phù hợp với mục tiêu phục hồi.
• Theo dõi SV30, khả năng lắng bùn và lượng bọt trong quá trình xử lý.

Đối với sự cố bọt trắng giảm bùn tại bể hiếu khí, phương án xử lý cần được xây dựng dựa trên hiện trạng thực tế. Việc áp dụng máy móc một liều lượng hoặc quy trình cho mọi hệ thống có thể không phù hợp với mức độ tổn thương của từng bể sinh học.

BIOGENCY – Hỗ trợ khảo sát và xử lý sự cố hệ thống xử lý nước thải

Sự cố bể hiếu khí nổi bọt trắng, bùn vi sinh suy giảm có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất xử lý và khả năng vận hành ổn định của hệ thống. Vì vậy, cần xác định nguyên nhân và triển khai phương án khắc phục phù hợp ngay khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Với kinh nghiệm triển khai các giải pháp xử lý nước thải, BIOGENCY hỗ trợ doanh nghiệp và nhà thầu:

• Khảo sát hiện trạng hệ thống xử lý nước thải.
• Đánh giá dấu hiệu bất thường và xác định nguyên nhân sự cố.
• Tư vấn phương án xử lý phù hợp với tình trạng thực tế.
• Hỗ trợ lựa chọn và bổ sung vi sinh phục hồi hệ thống.
• Theo dõi, đánh giá hiệu quả xử lý sau khi triển khai.

Nếu hệ thống của bạn đang gặp tình trạng bọt trắng giảm bùn tại bể hiếu khí, hãy liên hệ BIOGENCY qua HOTLINE 0909 538 514 để được hỗ trợ đánh giá hiện trạng và tư vấn phương án xử lý.

>>> Xem thêm: Dịch vụ “Khắc Phục & Nuôi Dưỡng Hệ Thống Xử Lý Nước Thải” của BIOGENCY