Trong quá trình nuôi tôm, bà con thường quan tâm nhiều đến pH, oxy và khí độc, nhưng lại dễ bỏ sót một chỉ tiêu nền tảng là độ kiềm ao nuôi tôm. Độ kiềm là khả năng đệm pH của nước ao, đóng vai trò “bộ giảm sốc” giúp pH không dao động mạnh giữa ngày và đêm. Bài viết sau đây sẽ hướng dẫn bà con cách kiểm tra, tăng kiềm đúng cách và kết hợp vi sinh để giữ kiềm ổn định suốt vụ.
Độ kiềm ao nuôi tôm là gì và vì sao lại quan trọng?
Độ kiềm (Alkalinity) là khả năng đệm pH của nước, giúp pH không bị dao động mạnh giữa ngày và đêm. Kiềm đủ thì pH ít biến động, vi sinh khỏe, khí độc được chuyển hóa tốt và tôm ít stress; kiềm thấp thì mọi chỉ tiêu còn lại đều dễ biến động theo.
Nói đơn giản, độ kiềm ao nuôi tôm giống như “bộ giảm sốc” cho ao. Khi tảo quang hợp ban ngày và hô hấp ban đêm khiến pH biến động, chính độ kiềm là yếu tố giữ cho biên độ dao động nằm trong ngưỡng an toàn.
Độ kiềm ao nuôi tôm bao nhiêu là đạt?
Mức kiềm khuyến nghị cho ao nuôi tôm là 120-180 mg/l cho tôm thẻ chân trắng và 80-120 mg/l cho tôm sú.
Khi độ kiềm đạt mức phù hợp, các chỉ tiêu như độ pH ổn định, ít biến động giúp vi sinh có lợi hoạt động tốt, từ đó quá trình chuyển hóa khí độc diễn ra hiệu quả, tôm ít stress, ăn mạnh, lột xác đều.
Ngược lại, khi độ kiềm thấp (dưới 100 mg/l), độ pH sẽ dao động mạnh giữa ngày và đêm, vi sinh yếu nên khí độc dễ tích tụ, tôm dễ nổi đầu, mềm vỏ, chậm lớn, kéo theo hao hụt tăng và cuối vụ khó kiểm soát. Đây cũng là lý do nhiều ao xử lý khí độc mãi không dứt – vì nền kiềm chưa ổn thì vi sinh xử lý khí độc không thể hoạt động hết công suất.
Dấu hiệu nhận biết ao nuôi tôm bị thiếu kiềm
Để nhận biết độ kiềm ao nuôi tôm đang có vấn đề, bà con cần quan sát cả các yếu tố môi trường trong nước ao và sức khỏe của tôm.
Những biểu hiện phổ biến khi độ kiềm xuống thấp gồm:
- pH chênh lệch lớn giữa ngày và đêm (dao động mạnh sáng và chiều).
- Tôm ăn yếu, chậm lớn, dễ stress sau mỗi lần thời tiết thay đổi.
- Tôm mềm vỏ, lột xác không đều, dễ nổi đầu vào sáng sớm.
- Khí độc (NH3, NO2) tích tụ và xử lý hoài không dứt.
- Màu nước và vi sinh trong ao kém ổn định.
Khi thấy các dấu hiệu này đi cùng nhau, nên nghĩ ngay đến độ kiềm trước khi can thiệp riêng lẻ vào pH. Việc dùng các chất nâng/hạ pH mà bỏ qua nền kiềm thường chỉ chữa được phần ngọn.
Hướng dẫn chi tiết cách ổn định độ kiềm ao nuôi tôm hiệu quả
– Bước 1: Kiểm tra và đánh giá độ kiềm ao nuôi tôm
BIOGENCY hướng bà con đến giải pháp kiểm soát kiềm bền vững thay vì chỉ “tăng kiềm nhanh”, và bước đầu tiên luôn là nắm được thực trạng ao:
- Dùng bộ test đo kiềm 2-3 lần/tuần.
- Ưu tiên đo vào sáng sớm và chiều tối để thấy rõ biên độ dao động.
- Ghi nhận xu hướng: kiềm đang tăng, giảm hay đứng yên.
Nếu kiềm thấp, không nên tăng ồ ạt một lần, mà tăng từ từ để tránh sốc nước.
– Bước 2: Tăng kiềm đúng cách, đúng thời điểm
Để tăng độ kiềm ao nuôi tôm, có 2 nhóm khoáng thường được sử dụng là Bicarbonate (NaHCO3) và Dolomite/CaCO3, với mỗi loại được áp dụng cho từng tình huống khác nhau.
| Chất tăng độ kiềm ao nuôi tôm | Tình huống phù hợp | Liều dùng tham khảo | Lưu ý khi dùng |
| (1) Bicarbonate (NaHCO3) | Được dùng khi cần nâng kiềm nhanh, phù hợp khi kiềm tụt do mưa lớn, ao mới thả tôm, hoặc vi sinh yếu và khí độc tăng. | 5–10 kg/1.000m3 nước, tăng khoảng 20–30 mg/l kiềm. | Lưu ý: Không tăng quá 40 mg/l/ngày; nên đánh vào chiều tối. |
| (2) Dolomite/CaCO3 | Được dùng để giữ nền kiềm ổn định lâu dài, phù hợp để duy trì nền kiềm, đồng thời bổ sung Ca, Mg giúp tôm cứng vỏ. | 15–20 kg/1.000m3 nước, rải đều quanh ao, mở quạt nước cho tan đều. | – |
>>> Xem chi tiết: Nên chọn Vôi hay Bicar để nâng kiềm ao nuôi tôm?
Việc tăng kiềm chỉ là bước đầu tiên, trong quá trình nuôi tôm bà con cần giữ được độ kiềm mới là mấu chốt.
– Bước 3: Kết hợp vi sinh để giữ độ kiềm ao nuôi tôm ổn định
Chất hữu cơ và tảo tàn chính là nguyên nhân hàng đầu khiến nền kiềm ao nuôi tôm mất ổn định. Chính vì lý do đó, sau khi nâng kiềm, cần xử lý hữu cơ lơ lửng bằng vi sinh (bà con có thể tham khảo dòng men vi sinh Microbe-Lift AQUA C) để kiềm không tụt trở lại.
Microbe-Lift AQUA C là vi sinh đa chủng giúp phân hủy hữu cơ lơ lửng, giảm lợn cợn và nhớt nước, ổn định màu nước trà, từ đó hạn chế gián tiếp việc pH và kiềm biến động. Khi hữu cơ được xử lý tốt, pH ít dao động, kiềm được “giữ nền” lâu hơn và vi sinh xử lý khí độc cũng hoạt động hiệu quả hơn.
Liều dùng Microbe-Lift AQUA C tham khảo:
| Giai đoạn nuôi | Liều dùng |
| 0 – 30 ngày | 100 ml/1.000m3, 3 ngày/lần |
| 30 – 60 ngày | 150 ml/1.000m3, dùng hằng ngày |
| Sau 60 ngày | 200 ml/1.000m3, duy trì mỗi ngày |
Để vi sinh phát huy tối đa, bà con có thể tham khảo thêm quy trình ủ và kích hoạt Microbe-Lift AQUA C trước khi sử dụng. Xem chi tiết: Quy trình 3 bước ủ vi sinh xử lý nước cho farm tôm từ BIOGENCY>>>
– Bước 4: Theo dõi, điều chỉnh và duy trì
Sau khi xử lý, việc theo dõi giúp giữ độ kiềm ao nuôi tôm ổn định lâu dài:
- Đo lại kiềm sau 6-12 giờ.
- Theo dõi pH sáng – chiều.
- Quan sát tôm ăn và bơi lội.
Nếu ao nuôi đã ổn định, duy trì vi sinh và khoáng định kỳ. Nếu nhận thấy độ kiềm có dấu hiệu tụt, bà con nên xử lý nhẹ nhàng, không làm gấp để tránh sốc nước.
Độ kiềm ao nuôi tôm không phải chỉ số phụ mà là nền tảng của cả ao nuôi. Giải pháp từ BIOGENCY hướng bà con tăng kiềm đúng cách, giữ kiềm bền vững, kết hợp vi sinh an toàn, thân thiện môi trường và hạn chế hóa chất để giảm rủi ro cuối vụ. Để được tư vấn và hỗ trợ chi tiết về các vấn đề trong quá trình nuôi tôm, bà con hãy gọi ngay đến HOTLINE 0909 538 514, BIOGENCY luôn sẵn sàng đồng hành giúp bà con có một mùa vụ bội thu.
>>> Xem thêm: Cách nâng kiềm bằng vôi trong ao nuôi tôm
