Bệnh TPD là một trong những bệnh nguy hiểm trên tôm giống, có thể gây hao hụt từ 80-100% chỉ trong 2-3 ngày nếu không phát hiện và xử lý sớm. Trên thực tế nhiều bà con thường khó phân biệt bệnh TPD, dễ nhầm lẫn với các bệnh thường gặp khác như cong thân, đục cơ, EMS,… do có nhiều biểu hiện tương đồng.
Bệnh TPD trên tôm giống là gì?
Bệnh TPD (Translucent Post-larvae Disease, hay còn gọi là bệnh mờ đục trên ấu trùng tôm) là bệnh xuất hiện chủ yếu trên tôm giống và tôm giai đoạn đầu sau thả nuôi. Bệnh TPD có tốc độ lây lan nhanh, tỷ lệ chết cao và thường bùng phát mạnh trong những ngày đầu sau khi thả giống.
Điểm nguy hiểm của bệnh là khả năng lây lan rất nhanh và gây thiệt hại lớn trong thời gian ngắn. Nếu không có biện pháp xử lý kịp thời, tỷ lệ hao hụt có thể lên đến 80-100%.
– Nguyên nhân gây bệnh TPD
Bệnh TPD có thể xuất phát từ nhiều tác nhân khác nhau, bao gồm vi khuẩn, virus và các yếu tố môi trường bất lợi. Theo các nghiên cứu hiện nay, bệnh thường liên quan đến:
- Sự tấn công của vi khuẩn: Sự tấn công của chủng vi khuẩn Vibrio Parahaemolyticus mới hoặc đồng nhiễm với vi khuẩn V. Harveyi.
- Nhiễm virus: Nhiễm một loại virus RNA mới thuộc họ Marmidae có tên là Baishivirus.
- Môi trường sống thay đổi: Sự thay đổi chất lượng nước và môi trường đột ngột làm tôm bị stress, tạo điều kiện thuận lợi cho các mầm bệnh bùng phát.
– Giai đoạn tôm dễ nhiễm bệnh TPD
TPD thường xuất hiện trên tôm giống và tập trung nhiều nhất trong giai đoạn đầu sau khi thả nuôi. Các giai đoạn có nguy cơ cao gồm:
- Trong trại giống nếu tôm mang sẵn mầm bệnh.
- Giai đoạn ương vèo khi sức đề kháng còn yếu.
- Từ 3–15 ngày đầu sau thả giống.
Khoảng thời gian từ Post 4 đến Post 15 được xem là giai đoạn nhạy cảm nhất đối với bệnh TPD.
Vì sao bà con thường nhầm lẫn bệnh TPD với các bệnh khác?
Bệnh TPD có nhiều biểu hiện tương đồng với các bệnh gan tụy, đường ruột hoặc hiện tượng sốc môi trường, khiến người nuôi khó phân biệt bệnh TPD với các bệnh thường gặp khác trên tôm giống và áp dụng không đúng biện pháp xử lý.
– Triệu chứng ban đầu khá giống các bệnh thường gặp
Ở giai đoạn đầu, tôm nhiễm TPD thường có các biểu hiện như:
- Bỏ ăn.
- Ruột rỗng.
- Gan nhạt màu.
- Bơi lờ đờ.
Đây cũng là những dấu hiệu thường gặp ở các bệnh đường ruột hoặc gan tụy, khiến bà con dễ chủ quan và bỏ qua nguy cơ TPD.
– Dễ nhầm giữa hiện tượng “trắng đục” và “trong mờ”
Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất khiến bà con khó phân biệt bệnh TPD trên tôm.
Đối với bệnh đục cơ hoặc cong thân:
- Thân tôm trắng đục như vôi.
- Không thể nhìn xuyên qua cơ thịt.
Trong khi đó ở tôm bị TPD:
- Cơ thể có màu trong mờ.
- Có thể nhìn xuyên qua phần thân.
Nhiều trường hợp bà con cho rằng tôm bị thiếu khoáng và tiến hành tạt khoáng bổ sung, trong khi nguyên nhân thực sự là do vi khuẩn gây bệnh TPD.
– Tốc độ chết nhanh dễ bị nhầm với sốc môi trường
Dịch bệnh TPD có thể làm tôm chết hàng loạt chỉ trong vòng 2–3 ngày.
Khi thấy tôm chết nhanh, nhiều người nuôi thường cho rằng ao gặp sự cố:
- Khí độc tăng cao.
- Sốc pH.
- Biến động môi trường.
Từ đó thực hiện thay nước hoặc sử dụng hóa chất mạnh khiến tôm càng suy yếu hơn.
– Kích thước tôm quá nhỏ gây khó khăn cho việc quan sát
TPD chủ yếu xuất hiện trên tôm Post nên việc quan sát bằng mắt thường rất khó khăn.
Để phân biệt bệnh TPD và các bệnh khác chính xác, cần:
- Vớt tôm lên kiểm tra trực tiếp.
- Soi trong khay hoặc chén trắng.
- Sử dụng kính hiển vi khi cần thiết.
Dấu hiệu phân biệt bệnh TPD với các bệnh thường gặp trên tôm giống
Việc phân biệt đúng bệnh giúp người nuôi đưa ra giải pháp xử lý phù hợp và hạn chế thiệt hại cho đàn tôm.
Bảng dấu hiệu phân biệt bệnh TPD với bệnh đục cơ, cong thân và EMS
| STT | Đặc điểm | Bệnh TPD | Bệnh Đục cơ/Cong thân | Bệnh EMS |
| 1 | Giai đoạn | Rất sớm (Post 4 – Post 15) | Mọi giai đoạn | Thường sau 15-45 ngày thả |
| 2 | Màu sắc thân | Trong suốt, nhìn xuyên thấu | Trắng đục như vôi, thân cong | Bình thường hoặc hơi nhạt |
| 3 | Gan tụy | Trắng hoặc trong suốt | Bình thường | Teo, sưng, có màu đen hoặc nhạt |
| 4 | Đường ruột | Rỗng hoàn toàn, trắng nhợt | Bình thường | Rỗng hoặc đứt đoạn |
| 5 | Tốc độ chết | Cực nhanh (80-100% trong 2-3 ngày) | Rải rác, ít khi chết hàng loạt ngay | Nhanh nhưng chậm hơn TPD |
| 6 | Nguyên nhân | Vi khuẩn Vibrio độc lực cao | Thiếu khoáng, sốc nhiệt | Vi khuẩn Vibrio |
Dấu hiệu đặc trưng nhất của TPD là thân tôm trong mờ, ruột rỗng hoàn toàn và tỷ lệ chết tăng rất nhanh trong những ngày đầu sau thả giống.
Cách xử lý nhanh khi phát hiện tôm bị bệnh TPD
Khi phát hiện các dấu hiệu nghi ngờ TPD, bà con cần xử lý nhanh theo từng bước nhằm giảm áp lực môi trường, kiểm soát tác nhân gây bệnh và hỗ trợ tôm phục hồi sức khỏe.
– Bước 1: Kiểm soát môi trường và giảm stress cho tôm
Ổn định môi trường là việc cần thực hiện đầu tiên để hạn chế tôm tiếp tục suy yếu.
Các biện pháp nên áp dụng:
- Giảm lượng thức ăn.
- Tăng cường quạt nước và sục khí.
- Kiểm tra pH, kiềm và khí độc.
- Không thay nước ồ ạt trong giai đoạn tôm đang yếu.
– Bước 2: Kiểm soát Vibrio và thiết lập lại hệ vi sinh có lợi
Mục tiêu của giai đoạn này là hạn chế sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh và tái cân bằng hệ sinh thái ao nuôi.
Sau khi áp dụng các biện pháp kiểm soát phù hợp, bà con nên bổ sung vi sinh xử lý nước để tăng cường hệ lợi khuẩn trong ao. Bà con có thể tham khảo dòng sản phẩm men vi sinh xử lý nước Bio-Choice B1 chứa các chủng Lactobacillus giúp:
- Phân hủy chất hữu cơ.
- Cạnh tranh dinh dưỡng với vi khuẩn bất lợi.
- Góp phần duy trì cân bằng sinh học trong ao nuôi.
Liều dùng tham khảo:
- Ao quảng canh: 250 g/5.000 m3 nước.
- Ao đất mật độ dưới 100 con/m2: 250 g/3.000 m3 nước.
- Sử dụng định kỳ 2–3 ngày/lần.
– Bước 3: Hỗ trợ phục hồi gan tụy và đường ruột
Bên cạnh việc kiểm soát mầm bệnh, cần hỗ trợ tôm phục hồi sức khỏe thông qua bổ sung dinh dưỡng và vitamin thiết yếu. Bà con có thể tham khảo các dòng sản phẩm:
- Vitamin thiết yếu cho tôm Vita-Amino: Chứa các vitamin thiết yếu (A, D3, K3, E) giúp tôm phát triển khỏe mạnh, tăng trưởng nhanh và đồng đều. Hỗ trợ phục hồi nhanh cho tôm sau khi bị bệnh, sau khi sử dụng thuốc hoặc trong giai đoạn tôm yếu, chậm lớn.
- Bổ sung Vitamin C cho tôm bằng Vita-C: Tăng cường hệ miễn dịch tự nhiên, nâng cao sức đề kháng, hạn chế nhiễm bệnh do vi khuẩn, virus và các tác nhân gây hại.
– Bước 4: Quản lý sau dịch và phòng ngừa tái phát
Sau khi tỷ lệ chết giảm, việc phục hồi hệ vi sinh và quản lý môi trường tiếp tục đóng vai trò quan trọng để hạn chế nguy cơ tái phát bệnh.
Các biện pháp nên duy trì gồm:
- Sử dụng men vi sinh để tăng cường sức khỏe đường ruột, hồi phục gan và bổ gan cho tôm
- Giảm mật độ nuôi nếu cần thiết.
Bà con có thể tham khảo các dòng sản phẩm như:
- Bổ gan Liver Good: Sản phẩm hỗ trợ phục hồi gan tụy, giảm tình trạng gan nhạt màu, sưng hay teo. Đồng thời, Liver Good giúp gan tôm nhanh phục hồi sau bệnh.
- Men vi sinh đường ruột Bio-Choice B2: Sản phẩm giúp bổ sung lợi khuẩn đường ruotj, hỗ trợ tiêu hóa và tăng khả năng chống chịu trước biến động môi trường.
Phòng bệnh luôn hiệu quả và tiết kiệm chi phí hơn điều trị. Việc xây dựng hệ vi sinh ổn định ngay từ giai đoạn chuẩn bị ao và thả giống là giải pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ bùng phát TPD.
Bệnh TPD là một trong những bệnh nguy hiểm nhất trên tôm giống với tốc độ lây lan nhanh và tỷ lệ hao hụt rất cao. Việc nhận biết đúng các dấu hiệu đặc trưng và phân biệt bệnh TPD với bệnh đục cơ, cong thân và EMS, sẽ giúp người nuôi có hướng xử lý phù hợp ngay từ giai đoạn đầu.
Bên cạnh việc kiểm soát môi trường và tác nhân gây bệnh, việc duy trì hệ vi sinh có lợi, tăng cường sức khỏe gan tụy và đường ruột cho tôm đóng vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi và phòng ngừa tái phát bệnh.
Nếu bà con cần hỗ trợ kỹ thuật về phân biệt bệnh TPD với các dịch bệnh khác hoặc giải pháp quản lý sức khỏe tôm giống, hãy liên hệ BIOGENCY qua HOTLINE 0909 538 514 để được đội ngũ chuyên gia tư vấn chi tiết.
>>> Xem thêm: Đánh giá chất lượng tôm giống dựa trên chỉ tiêu nào?
