Thuốc thuỷ sản không còn xa lạ với bà con trong việc phòng và điều trị bệnh ở thuỷ sản. Tuy nhiên hiện vẫn còn nhiều bà con chưa biết cách sử dụng đúng, dẫn đến việc tồn dư trên vật nuôi cũng như ảnh hưởng lâu dài đến môi trường. Bài viết này, bà con cùng BIOGENCY tìm hiểu chi tiết về cách dùng thuốc thuỷ sản nhé!
Thuốc thủy sản là gì?
Thuốc thuỷ sản là tên gọi chung dùng để chỉ các loại hóa chất, men vi sinh, khoáng chất, Vitamin, kháng sinh hoặc dược phẩm được sử dụng trong quá trình nuôi, phòng và điều trị bệnh và cải thiện môi trường sống của thuỷ sản như tôm, cá, cua, lươn,…
Theo quy định của Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn (NN&PTNT), thuốc thủy sản bao gồm hai nhóm chính:
- Thuốc thú y thủy sản (Veterinary Drugs): Là các chế phẩm có hoạt chất dược lý, sinh học hoặc tự nhiên, dùng để phòng và trị bệnh cho thủy sản. Ví dụ: kháng sinh, thuốc trị ký sinh trùng, thuốc bổ gan, thuốc tăng miễn dịch, v.v.
- Hóa chất, chế phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản: Là các sản phẩm dùng để xử lý, cải thiện chất lượng nước, nền đáy, phòng bệnh môi trường. Bao gồm vôi, thuốc tím, Clorin, men vi sinh, khoáng tổng hợp, oxy già…
Chức năng chính của thuốc thuỷ sản
Hiểu rõ về chức năng của từng nhóm thuốc thuỷ sản sẽ giúp bà con biết cách dùng đạt hiệu quả tối ưu, quan trọng hơn là hạn chế tồn dư hóa chất, kháng sinh, ảnh hưởng đến môi trường cũng như sức khỏe người dùng. Dưới đây là các chức năng chính của thuốc thuỷ sản.
– Phòng bệnh
Chức năng đầu tiên là phòng bệnh. Thường trước khi thả giống hoặc trong quá trình nuôi, thuốc thuỷ sản được dùng để khử trùng, xử lý ao nuôi, ổn định môi trường nước, diệt khuẩn và diệt mầm bệnh tiềm ẩn, giúp giảm nguy cơ phát sinh dịch bệnh.
– Trị bệnh
Khi tôm, cá xuất hiện dấu hiệu bệnh, người nuôi thường sử dụng nhóm thuốc này để điều trị kịp thời. Một số loại phổ biến:
- Kháng sinh: Dùng để điều trị các bệnh do vi khuẩn gây ra như hoại tử gan tụy, viêm ruột, bệnh đỏ thân… Tuy nhiên, cần tuân thủ hướng dẫn sử dụng, tránh lạm dụng gây kháng thuốc và ảnh hưởng chất lượng sản phẩm.
- Thuốc trị ký sinh trùng: Như Formalin, Praziquantel, Levamisol… giúp tiêu diệt ký sinh ngoài da, mang hoặc đường ruột.
- Thuốc hỗ trợ gan – thải độc: Các chế phẩm chứa thảo dược hoặc Acid Amin (Methionine, Choline, Sorbitol…) giúp bảo vệ gan, tăng cường chức năng chuyển hóa và giải độc cho tôm cá. Xem thêm: Cách giải độc gan cho tôm>>>
– Cải thiện và ổn định môi trường
Đây là nhóm thuốc thuỷ sản được sử dụng thường xuyên nhất, giúp kiểm soát chất lượng nước, diệt mầm bệnh trong ao, và ổn định hệ sinh thái vi sinh vật. Một số loại phổ biến gồm:
- Thuốc tím (KMnO4): Diệt khuẩn, khử mùi tanh, xử lý tảo độc. Xem chi tiết: Tỷ lệ pha thuốc tím để khử khuẩn nước ao nuôi tôm>>>
- Clorin (Calcium Hypochlorite): Dùng để sát trùng nước, diệt khuẩn trước khi thả giống.
- Oxy già (H2O2): Tăng lượng oxy hòa tan, hỗ trợ xử lý nước ao bị đục hoặc ô nhiễm hữu cơ.
- Đồng sunfat (CuSO4): Xử lý tảo lam và một số loại ký sinh trùng trong nước.
- Vôi (CaCO3, CaO): Ổn định pH, cung cấp khoáng, diệt khuẩn nhẹ trong ao nuôi.
- Men vi sinh: Hỗ trợ phân hủy chất hữu cơ, giảm khí độc (NH3, H2S), ổn định hệ vi sinh trong ao – xu hướng được khuyến khích sử dụng thay cho hóa chất mạnh.
– Bổ sung dinh dưỡng và tăng đề kháng
Nhóm này không phải thuốc điều trị mà là chế phẩm bổ sung dinh dưỡng, giúp nâng cao sức đề kháng và hiệu suất tăng trưởng.
- Vitamin: Như Vitamin C, E, B-Complex giúp tăng sức đề kháng, giảm stress cho thủy sản.
- Khoáng chất: Cung cấp Ca, Mg, Zn, Fe… giúp phát triển vỏ tôm, xương cá và ổn định môi trường ao nuôi.
- Chế phẩm sinh học hỗ trợ tiêu hóa: Tăng khả năng hấp thu thức ăn, cải thiện hệ vi sinh đường ruột, đặc biệt hữu ích trong nuôi tôm siêu thâm canh.
Dùng thuốc trong nuôi trồng thủy sản sao cho hiệu quả?
Sử dụng thuốc thuỷ sản đúng cách giúp bà con đạt hiệu quả tối ưu, tránh được rủi ro, đảm bảo an toàn thực phẩm cũng như tránh lãng phí. Dưới đây là các quy tắc quan trọng khi dùng thuốc trong nuôi trồng thuỷ sản bà con cần nắm.
– Dùng đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng lúc
Đầu tiên vô cùng quan trọng đó là đúng thuốc, bà con cần xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh hoặc vấn đề môi trường trước khi sử dụng thuốc. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc khi không xác định được nguyên nhân.
Sau khi xác định đúng loại cần dùng, bà con dựa vào hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc cán bộ kỹ thuật để pha đúng liều lượng. Không tự ý tăng liều, không dùng nhiều loại thuốc cùng lúc nếu chưa rõ tương tác giữa chúng. Sử dụng thuốc đúng thời điểm, đặc biệt với thuốc xử lý môi trường nên dùng khi thời tiết ổn định, ít mưa gió.
– Chọn phương pháp dùng thuốc phù hợp
Mỗi loại thuốc có cách dùng riêng nhằm đạt hiệu quả cao nhất,giảm hao phí và hạn chế tồn dư. Hiện nay có 3 phương pháp dùng thuốc thuỷ sản bao gồm:
- Trộn vào thức ăn: Áp dụng với kháng sinh, Vitamin, khoáng chất, chế phẩm sinh học đường ruột. Phương pháp này phổ biến dùng để trị bệnh do ký sinh trùng bên trong cơ thể thuỷ sản.
- Tạt trực tiếp xuống ao: Dùng cho thuốc xử lý nước, cải thiện môi trường hoặc diệt khuẩn.
- Tắm cho thủy sản: Áp dụng với thuốc trị ký sinh trùng ngoài da, giúp loại bỏ mầm bệnh nhanh chóng. Thường dùng khi chuyển cá, tôm từ ao này qua ao khác, vận chuyển đi xa hoặc con giống trước khi thả nuôi thương phẩm.
Ngoài ra còn có tiêm thuốc trực tiếp vào thuỷ sản để chữa trị bệnh nặng, bôi trực tiếp lên thuỷ sản để trị bệnh ngoài cơ thể như đốm đỏ, lở loét, bệnh do trùng mỏ neo, giun tròn ký sinh,… Hoặc treo túi thuốc, túi vôi quanh giàn cho động vật ăn để sát trùng.
– Không lạm dụng thuốc, đặc biệt là kháng sinh
Hiện nay, việc lạm dụng kháng sinh trong nuôi trồng thủy sản là vấn đề đáng lo ngại. Dư lượng kháng sinh không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng mà còn khiến vi khuẩn kháng thuốc, gây khó khăn trong điều trị về sau.
Bà con nên:
- Ưu tiên dùng men vi sinh, chế phẩm sinh học để phòng bệnh thay vì kháng sinh.
- Khi bắt buộc dùng kháng sinh, cần tuân thủ thời gian ngưng thuốc (withdrawal time) trước khi thu hoạch.
- Luân phiên sử dụng các sản phẩm khác nhau, không dùng một loại thuốc kéo dài trong nhiều vụ nuôi.
Hy vọng với những chia sẻ ở trên, bà con đã nắm được các loại thuốc thuỷ sản, chức năng cũng như cách sử dụng đạt hiệu quả tối ưu, hạn chế tồn dư, nâng cao chất lượng thuỷ sản, mang lại lợi nhuận. Để được hỗ trợ tư vấn chi tiết, bà con vui lòng liên hệ HOTLINE 0909 538 514.
>>> Xem thêm: Thuốc trị phân xanh phân trắng trong nuôi tôm
