Tình trạng tôm bị cong thân, đục cơ thường xuyên xảy ra ở tôm thẻ chân trắng, đặc biệt trong các ao nuôi mật độ cao. Nếu không xử lý kịp thời, tôm có thể chết hàng loạt, gây thiệt hại kinh tế nặng nề. Bài viết này sẽ hướng dẫn bà con cách nhận biết nguyên nhân và quy trình xử lý hiện tượng này theo từng nguyên nhân cụ thể.
Hiện tượng tôm cong thân, đục cơ là gì?
Tôm bị cong thân, đục cơ là hiện tượng phần cơ thịt của tôm không còn trong suốt mà chuyển sang màu trắng đục, thường bắt đầu từ phần đuôi hoặc các đốt giữa rồi lan dần ra toàn thân. Kèm theo đó, thân tôm bị co quắp, cong lại và không duỗi ra được. Ngoài ra, bà con có thể quan sát thêm các dấu hiệu đi kèm như tôm bơi lờ đờ tầng mặt, giảm ăn đột ngột hoặc tập trung gần bờ và gần quạt nước.
Lưu ý: Đục cơ không phải một loại bệnh đơn lẻ mà là triệu chứng của nhiều nguyên nhân khác nhau. Xác định đúng nguyên nhân mới là chìa khóa để xử lý hiệu quả.
Nguyên nhân nào khiến tôm bị cong thân, đục cơ?
Tôm bị cong thân, đục cơ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Hiểu rõ từng nguyên nhân giúp bà con chọn đúng hướng xử lý ngay từ đầu, tránh lãng phí thời gian và chi phí. Một số nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng tôm bị cong thân, đục cơ là:
- Tôm bị sốc nhiệt: Xảy ra khi nhấc nhá lên khỏi mặt nước vào lúc trời nóng, hoặc thay nước đột ngột khiến nhiệt độ trong ao chênh lệch lớn. Sự biến động nhiệt đột ngột làm Protein trong cơ tôm biến tính, dẫn đến chuyển màu trắng đục.
- Tôm thiếu khoáng chất: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất, đặc biệt trong giai đoạn tôm lột xác. Thiếu hụt các khoáng đa lượng như Magie (Mg), Kali (K) và Canxi (Ca) khiến cơ bắp tôm bị co thắt, vỏ mềm dai và thân cong vẹo sau lột.
- Tôm sốc do vận động mạnh: Thường xảy ra khi kéo lưới, sang ao hoặc tiếng động lớn làm tôm búng nhảy quá mức, dẫn đến vỡ cơ cục bộ.
- Tôm bị nhiễm khí độc (NH3, NO2) cao: Khí độc cao làm tôm stress, giảm khả năng trao đổi chất và suy yếu hệ miễn dịch, tạo điều kiện cho các bệnh thứ phát xâm nhập.
Tôm bị cong thân, đục cơ ảnh hưởng như thế nào đến vụ nuôi?
Nhiều người nuôi ban đầu xem nhẹ hiện tượng này vì chỉ thấy vài con có biểu hiện. Nhưng thực tế cho thấy đây là cảnh báo sớm cần hành động ngay vì thiệt hại có thể leo thang rất nhanh nếu không can thiệp kịp thời. Một số thiệt hại lớn có thể kể đến như
- Gây chết hàng loạt và giảm tỷ lệ sống: Khi cơ thịt đã bị trắng đục, tôm mất khả năng bơi lội và không thể ăn uống. Tôm thường chết chỉ sau vài giờ đến vài ngày khi dấu hiệu đục cơ lan rộng ra toàn thân. Nếu nguyên nhân do khí độc (NO₂) hoặc nhiễm khuẩn, tỷ lệ hao hụt có thể lên đến 30–70% tổng đàn chỉ trong thời gian ngắn.
- Giảm giá trị thương phẩm: Tôm đục cơ khi luộc lên thịt bị bở, không có độ dai và vị ngọt đặc trưng. Tôm bị cong queo, màu sắc không đẹp khiến thương lái phân loại vào hàng loại 2, loại 3 hoặc thậm chí từ chối thu mua cho mục đích xuất khẩu, dẫn đến bị ép giá so với tôm khỏe mạnh.
- Tăng chi phí đầu tư do FCR tăng: Khi tôm bị bệnh, hiệu quả sử dụng thức ăn giảm đáng kể. Tôm yếu không bắt mồi được làm thức ăn dư thừa, gây ô nhiễm nước thêm trầm trọng. Người nuôi phải tốn thêm chi phí mua khoáng tạt, vitamin C, thuốc bổ gan và các hóa chất xử lý môi trường để cứu vãn tình hình.
- Kéo dài thời gian nuôi: Tôm bị cong thân, đục cơ sẽ bị chững lại, chậm lớn. Quá trình hồi phục cơ thịt và vỏ mất rất nhiều thời gian, kéo dài chu kỳ nuôi, tốn thêm chi phí nhân công, điện nước và tăng rủi ro dịch bệnh khác xâm nhập khi tôm đang yếu.
Cách xử lý tôm bị cong thân đục cơ theo từng trường hợp
Tôm bị cong thân, đục cơ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Vì vậy, bà con cần xem xét từng trường hợp cụ thể để lựa chọn biện pháp xử lý phù hợp, giúp tôm phục hồi hiệu quả và hạn chế tình trạng tái phát.
– Trường hợp 1: Tôm sốc môi trường do mưa, lạnh, nắng nóng
Khi thời tiết thay đổi đột ngột như mưa lớn, lạnh kéo dài hoặc nắng nóng gay gắt, tôm rất dễ bị stress dẫn đến cong thân, đục cơ, bơi lờ đờ và giảm ăn. Trong trường hợp này, bà con cần ưu tiên ổn định môi trường ao và nâng cao sức đề kháng cho tôm.
Lúc này, bà con nên:
- Tăng cường quạt nước và oxy đáy để ổn định môi trường ao nuôi.
- Hạn chế các hoạt động gây động như chài tôm, lội ao hoặc thay nước mạnh.
- Bổ sung Vitamin C để hỗ trợ chống sốc và tăng sức đề kháng cho tôm.
Sản phẩm hỗ trợ: Sử dụng Vita-C hỗ trợ giảm stress do biến động môi trường, tăng đề kháng và giúp tôm phục hồi nhanh hơn. Liều dùng: Trộn 2–4 g/kg thức ăn, cho ăn 1 bữa/ngày xuyên suốt vụ nuôi.
>>> Xem chi tiết: Tôm bị cong thân do sốc nhiệt: Biện pháp phòng ngừa và xử lý
– Trường hợp 2: Tôm thiếu khoáng, mềm vỏ, cong thân sau lột xác
Khi tôm xuất hiện tình trạng mềm vỏ, cong thân, đục cơ nhẹ sau lột xác, nguyên nhân thường liên quan đến tôm thiếu hụt khoáng chất như Canxi, Magie, Kali. Đây là trường hợp có thể xử lý nhanh và hiệu quả nếu can thiệp đúng thời điểm.
Lúc này, bà con nên:
- Tăng cường oxy, mở toàn bộ quạt nước và oxy đáy, duy trì oxy hòa tan trên 5 mg/l.
- Kiểm tra độ kiềm, nếu độ kiềm dưới 100 mg/l, bổ sung thêm Bicarbonate để ổn định pH và hỗ trợ khả năng hấp thụ khoáng.
- Bổ sung khoáng nước vào 22h–24h đêm để tôm hấp thụ tốt hơn trong giai đoạn lột xác.
Sản phẩm hỗ trợ:
- Mineral-V: Khoáng trộn cứng vỏ, giảm cong thân đục cơ: Bổ sung đầy đủ khoáng đa vi lượng thiết yếu (Ca, Mg, Zn, Mn, Cu, Co) giúp tôm cứng vỏ nhanh, bóng vỏ, hạn chế hiện tượng vỏ mềm, vỏ mỏng, cong thân, đục cơ sau khi lột xác. Liều dùng: 3–5 g/kg thức ăn, 1 bữa/ngày.
- Vita Amino: Bổ sung vitamin thiết yếu giúp phục hồi mô cơ, tăng sức khỏe và cải thiện khả năng bắt mồi. Liều dùng: 1–3 g/kg thức ăn, 1 bữa/ngày.
– Trường hợp 3: Môi trường ao ô nhiễm
Nếu sau khi bổ sung khoáng mà tình trạng đục cơ vẫn không cải thiện, nguyên nhân có thể đến từ môi trường ao bị ô nhiễm. Lúc này, bà con cần xử lý môi trường càng sớm càng tốt để tránh thiệt hại lan rộng.
Lúc này, bà con cần:
- Tăng cường oxy để hạn chế phát sinh khí độc đáy ao.
- Giảm lượng thức ăn để tránh dư thừa hữu cơ tích tụ ở đáy.
Sản phẩm sử dụng: Sử dụng vi sinh Bio-Choice B1 để xử lý nước và đáy ao. Bio-Choice B1 có khả năng phân hủy hữu cơ, giảm lợn cợn và làm sạch nước ao, đồng thời giúp giảm bùn đáy ao và hạn chế tích tụ đáy ao trong suốt vụ nuôi.
Cách tạt Bio-Choice B1:
| STT | Loại ao | Liều lượng | Tần suất |
| 1 | Ao nuôi quảng canh | 250g/5.000 m3 | 2-3 ngày/lần |
| 2 | Ao đất mật độ thưa (100 con trở lại) | 250g/3.000 m3 | 2-3 ngày/lần |
| 3 | Ao bạt (nước bó cứng, nhớt bạt, tảo không ổn định) | 250g/2.000 m3 | Tùy tình trạng |
Cách phòng ngừa tôm bị cong thân, đục cơ từ đầu vụ
Bà con nên chủ động phòng ngừa ngay từ đầu vụ nuôi để hạn chế tình trạng tôm phát bệnh nặng mới điều trị. Khi tôm mắc bệnh, việc xử lý thường tốn nhiều thời gian, chi phí và ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất vụ nuôi. Do đó, bà con nên thực hiện các biện pháp chăm sóc và phòng ngừa định kỳ như sau.
- Bổ sung định kỳ chế phẩm sinh học tự nhiên nhằm hạn chế sự phát triển của virus, vi bào tử trùng, đồng thời tăng cường khoáng và vitamin thiết yếu cho tôm. Bà con có thể sử dụng định kỳ Bio-Choice B1 để hỗ trợ xử lý nước và đáy ao; kết hợp Mineral-V và Vita Amino để bổ sung khoáng và vitamin thiết yếu, giúp giảm tình trạng cong thân, đục cơ và nâng cao sức khỏe tổng thể cho tôm.
- Luôn duy trì hệ thống quạt nước hoạt động ổn định để đảm bảo hàm lượng oxy hòa tan trong ao, giúp tôm hô hấp tốt và phát triển khỏe mạnh.
- Trong thời điểm nắng nóng, hạn chế sử dụng nhá, vó để kiểm tra tôm nhằm tránh gây sốc nhiệt. Không nên tắt toàn bộ quạt khí vì bất kỳ lý do nào, kể cả khi cho tôm ăn; nên duy trì tối thiểu một dàn quạt hoạt động liên tục.
- Ngay từ đầu vụ nuôi, lựa chọn con giống sạch bệnh, chất lượng cao để hạn chế rủi ro và nâng cao hiệu quả nuôi tôm.
Hy vọng bài viết sẽ giúp bà con xử lý hiệu quả tình trạng tôm cong thân, đục cơ và hạn chế thiệt hại trong vụ nuôi. Đừng quên chủ động bổ sung khoáng, vitamin và kiểm soát môi trường ao nuôi để giúp tôm khỏe mạnh, tăng tỷ lệ sống. Liên hệ BIOGENCY qua HOTLINE 0909 538 514 để được tư vấn giải pháp phù hợp cho ao nuôi.
>>> Xem thêm: Cách phân biệt bệnh đục cơ và hoại tử cơ trên tôm thẻ chân trắng
