Dùng BKC trong nuôi trồng thủy sản là một cách giúp sát khuẩn ao được người nuôi tôm, cá tin dùng để xử lý nước và kiểm soát mầm bệnh trong ao. Nhưng nếu dùng BKC trong nuôi trồng thủy sản sai liều hoặc sai thời điểm, có thể gây sốc, thậm chí làm chết vật nuôi. Bài viết này hướng dẫn bạn cách dùng BKC trong nuôi trồng thủy sản đúng liều lượng, đúng thời điểm và đúng kỹ thuật để vừa đạt hiệu quả diệt khuẩn, vừa an toàn cho tôm cá.
BKC là gì và vì sao được dùng trong nuôi trồng thủy sản?
BKC (Benzalkonium Chloride) là một hợp chất thuộc nhóm Ammonium bậc bốn (Quaternary Ammonium Compound – QAC). Đây là chất sát khuẩn phổ rộng, có tác dụng với vi khuẩn, nấm, virus và một số nguyên sinh động vật gây bệnh trong môi trường nước.
Trong thực tế sản xuất, BKC thường được dùng để xử lý môi trường nước, kiểm soát mật độ vi khuẩn gây bệnh và hỗ trợ quản lý chất lượng ao nuôi. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả tối ưu và đảm bảo an toàn cho tôm cá, người nuôi cần sử dụng đúng liều lượng, đúng thời điểm và đúng kỹ thuật – đây cũng là ba yếu tố quyết định thành công khi dùng BKC trong nuôi trồng thủy sản.
Mục đích chính dùng BKC trong nuôi trồng thủy sản
Trong nuôi trồng thủy sản, BKC được sử dụng cho bốn nhóm mục đích chính: diệt khuẩn, kiểm soát ký sinh trùng, hỗ trợ kiểm soát tảo và khử trùng ao – dụng cụ.
– Diệt khuẩn và giảm áp lực mầm bệnh
BKC có khả năng phá hủy màng tế bào của nhiều loại vi khuẩn gây bệnh trong nước, đặc biệt là nhóm vi khuẩn Gram âm như Vibrio spp. – tác nhân liên quan đến nhiều bệnh phổ biến trên tôm:
- Hoại tử gan tụy cấp (AHPND/EMS).
- Bệnh phát sáng.
- Bệnh phân trắng có liên quan đến vi khuẩn cơ hội.
- Các bệnh do vi khuẩn gây tổn thương phụ bộ và mang.
Việc dùng BKC trong nuôi trồng thủy sản giúp giảm nhanh mật độ vi khuẩn trong nước, từ đó giảm áp lực gây bệnh lên vật nuôi.
– Kiểm soát nguyên sinh động vật và ký sinh trùng
BKC có hiệu quả với một số nhóm động vật nguyên sinh bám ngoài như Zoothamnium, Vorticella và Epistylis. Đây là những tác nhân thường gây đóng rong, đóng nhớt, đen mang hoặc làm tôm giảm sức ăn khi mật độ phát triển quá cao.
– Hỗ trợ kiểm soát tảo
Trong một số trường hợp, BKC được dùng để khống chế mật độ tảo phát triển quá mức hoặc xử lý các loại tảo có nguy cơ gây độc. Kiểm soát mật độ tảo giúp hạn chế dao động pH ngày đêm, giảm nguy cơ thiếu oxy vào ban đêm và ổn định chất lượng nước ao.
– Khử trùng ao nuôi và dụng cụ
Ngoài xử lý nước, BKC còn được dùng để sát trùng ao lắng, bể ương, hệ thống cấp nước và dụng cụ nuôi trồng thủy sản, giúp hạn chế nguy cơ tồn lưu mầm bệnh trước khi thả giống.
Xem chi tiết: BKC là gì? Ứng dụng BKC trong nuôi tôm>>>
Liều lượng BKC khuyến nghị cho ao nuôi
Liều lượng dùng BKC trong nuôi trồng thủy sản phụ thuộc vào nồng độ hoạt chất ghi trên sản phẩm (thường từ 10% đến 80%). Bà con cần đọc kỹ hướng dẫn và tính đúng tỷ lệ theo từng mục đích. Bảng dưới đây tổng hợp liều tham khảo phổ biến:
| Mục đích sử dụng | Liều tham khảo |
| Vệ sinh thiết bị, dụng cụ trại tôm | 1,5 – 2 mg/L |
| Phòng bệnh, giảm mật độ tảo trong ao | 0,5 – 1 mg/L |
| Xử lý bể lắng, nguồn cấp nước | 2 mg/L |
| Khử trùng đáy ao, cải tạo ao nuôi | 3 – 4 mg/L |
| Trị bệnh cho tôm | 1 – 1,5 mg/L |
Tuyệt đối không sử dụng BKC quá liều. Dùng BKC trong nuôi trồng thủy sản quá liều không chỉ làm giảm giá trị sản lượng tôm nuôi mà còn tiềm ẩn nhiều mối nguy cho sức khỏe con người và môi trường.
Khi nào nên và không nên dùng BKC?
Việc chọn đúng thời điểm quan trọng không kém việc chọn đúng liều. Dưới đây là các thời điểm nên dùng và các trường hợp cần tránh dùng BKC.
– Thời điểm nên dùng BKC
Nên dùng BKC khi:
- Trước khi thả giống: BKC phát huy hiệu quả tốt nhất để tiêu diệt mầm bệnh tồn lưu trong ao và nguồn nước. Sau xử lý cần kiểm tra lại các chỉ tiêu môi trường trước khi thả giống.
- Khi mật độ vi khuẩn tăng cao: Biểu hiện như tôm giảm ăn bất thường, nước ao có mùi hôi, hàm lượng chất hữu cơ cao, hoặc kết quả kiểm tra cho thấy mật độ Vibrio vượt ngưỡng an toàn.
- Khi xuất hiện ký sinh trùng bám ngoài: Tôm bị đóng rong, đóng nhớt, đen mang, mang bám nhiều sinh vật, lúc này có thể dùng BKC để giảm mật độ ký sinh trùng trong nước.
Thời điểm trong ngày: Thời gian thích hợp nhất để dùng là từ 8 giờ đến 10 giờ sáng, hoặc từ 15 giờ đến 17 giờ chiều. Đây là lúc oxy hòa tan ổn định, giúp hạn chế gây sốc cho vật nuôi.
– Thời điểm không nên dùng BKC
Không nên dùng BKC khi:
- Tôm đang lột xác hàng loạt.
- Oxy hòa tan dưới 4 mg/L.
- Trời mưa lớn hoặc thời tiết biến động mạnh.
- Tôm đang bị stress nghiêm trọng.
Cách dùng BKC trong nuôi trồng thủy sản đúng kỹ thuật
Dùng BKC trong nuôi trồng thủy sản đúng kỹ thuật giúp hoạt chất phân tán đều, phát huy hiệu quả diệt khuẩn và hạn chế rủi ro cho tôm. Thực hiện theo 5 bước sau:
– Bước 1: Xác định chính xác thể tích nước ao
Tính diện tích và độ sâu trung bình để xác định lượng nước thực tế cần xử lý. Đây là bước quan trọng giúp tránh thiếu liều hoặc quá liều.
– Bước 2: Pha loãng trước khi sử dụng
BKC cần được pha loãng với nước sạch trước khi tạt; không đổ trực tiếp sản phẩm xuống ao vì dễ gây phân bố không đồng đều.
– Bước 3: Tạt đều khắp ao
Tạt quanh bờ và khu vực quạt nước đang hoạt động để hoạt chất nhanh chóng phân tán trong toàn bộ cột nước.
– Bước 4: Duy trì hệ thống quạt nước
Sau khi xử lý, vận hành quạt nước liên tục 6-12 giờ để tăng khả năng khuếch tán hoạt chất, duy trì oxy hòa tan và hạn chế phân tầng nước.
– Bước 5: Bổ sung vi sinh sau xử lý
BKC là chất sát khuẩn phổ rộng nên có thể ảnh hưởng đến cả hệ vi sinh có lợi. Sau 24-48 giờ, bổ sung vi sinh môi trường để tái tạo hệ vi sinh có lợi và ổn định chất lượng nước.
Vì BKC tiêu diệt cả vi khuẩn có lợi, việc bổ sung men vi sinh sau xử lý là bước không thể bỏ qua để phục hồi hệ vi sinh và ổn định nước ao. Bà con có thể dùng men vi sinh Bio-Choice B1. Ngoài tác dụng làm sạch, các chủng Lactobacillus trong sản phẩm còn góp phần ổn định hệ vi sinh nước ao, cạnh tranh và ức chế vi khuẩn gây hại, giúp nước ao trong, giảm mùi hôi và duy trì các chỉ tiêu môi trường ở ngưỡng an toàn.
Liều lượng Bio-Choice B1 tham khảo:
- Ao nuôi quảng canh: Gói 250 gram tạt cho 5.000 m3 nước, dùng 2-3 ngày một lần.
- Ao đất mật độ thưa (từ 100 con trở lại): Gói 250 gram tạt cho 3.000 m3 nước, dùng 2-3 ngày một lần.
- Ao bạt khi nước bị bó cứng, nhớt bạt, màu tảo không ổn định: Gói 250 gram tạt cho 2.000 m3 nước.
Với ao có nhiều chất hữu cơ hoặc phát sinh khí độc, có thể kết hợp thêm men vi sinh chuyên dụng của dòng Microbe-Lift AQUA C hỗ trợ làm sạch và ổn định môi trường nước, còn Microbe-Lift AQUA N1 chuyên xử lý khí độc NH3/NO2 – hai vấn đề mà chỉ riêng việc dùng BKC không giải quyết được.
Những lưu ý quan trọng khi dùng BKC trong nuôi trồng thủy sản
Ghi nhớ những lưu ý an toàn dưới đây trước và sau mỗi lần dùng BKC:
- Không dùng đồng thời với vi sinh: BKC diệt khuẩn nên sẽ làm giảm hiệu quả của chế phẩm vi sinh nếu dùng cùng lúc. Khoảng cách tối thiểu giữa hai lần nên là 24-48 giờ tùy điều kiện ao.
- Không lạm dụng trong suốt vụ nuôi: Dùng thường xuyên có thể làm mất cân bằng hệ sinh thái ao và ảnh hưởng nhóm vi khuẩn có lợi. BKC chỉ nên là giải pháp xử lý ngắn hạn khi cần.
- Theo dõi oxy hòa tan sau xử lý: Đặc biệt khi dùng để kiểm soát tảo, cần tăng cường quạt nước vì tảo chết có thể làm oxy giảm nhanh và phát sinh khí độc.
- Không dùng BKC để xử lý chất hữu cơ: BKC sát khuẩn nhưng không phân hủy được bùn đáy hay chất hữu cơ. Ao có lượng hữu cơ cao cần kết hợp giải pháp vi sinh chuyên xử lý đáy để thúc đẩy phân hủy mùn bã và giảm khí độc.
- Tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất: Mỗi sản phẩm có hàm lượng hoạt chất khác nhau, nên hãy đọc kỹ hướng dẫn và tính liều phù hợp trước khi áp dụng.
BKC là hoạt chất sát khuẩn phổ biến trong nuôi trồng thủy sản nhờ khả năng kiểm soát vi khuẩn, ký sinh trùng và hỗ trợ quản lý môi trường nước. Tuy nhiên, hiệu quả của BKC phụ thuộc rất lớn vào việc dùng đúng liều lượng, đúng thời điểm và đúng kỹ thuật – kèm theo bước bổ sung vi sinh để phục hồi hệ vi sinh có lợi cho ao.
Để được tư vấn chi tiết về cách dùng BKC trong nuôi trồng thủy sản cũng như các sản phẩm vi sinh có lợi theo đúng tình trạng ao nuôi, hãy liên hệ ngay HOTLINE 0909 538 514 ngay hôm nay!
>>> Xem thêm: Hướng dẫn dùng vi sinh ép khuẩn thay chất diệt khuẩn trong nuôi tôm
