[Từ 2026] Tăng truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử

Từ năm 2026, hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT) sẽ được triển khai đồng bộ trên toàn quốc nhằm tăng tính minh bạch trong hoạt động khai thác thủy sản, đáp ứng yêu cầu chống khai thác IUU và nâng cao khả năng xuất khẩu thủy sản Việt Nam vào các thị trường quốc tế.

Truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử là gì?

Truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT – Electronic Catch Documentation and Traceability) là hệ thống quản lý kỹ thuật số cho phép theo dõi toàn bộ hành trình của sản phẩm thủy sản từ khai thác hoặc nuôi trồng, thu mua, chế biến đến phân phối và tiêu thụ.

Thông qua các phần mềm quản lý, ứng dụng di động và mã định danh điện tử như QR Code, cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng có thể dễ dàng kiểm tra nguồn gốc, lịch sử khai thác, sản lượng, cảng cá cập bến và các thông tin liên quan đến sản phẩm thủy sản.

Khác với phương thức ghi chép thủ công bằng giấy tờ truyền thống, hệ thống eCDT giúp số hóa toàn bộ dữ liệu, tăng tính minh bạch, giảm sai sót trong quá trình quản lý và nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc theo yêu cầu của thị trường trong nước và quốc tế.

Truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) là giải pháp số hóa dữ liệu thủy sản, cho phép quản lý và kiểm tra nguồn gốc sản phẩm nhanh chóng, minh bạch và chính xác.

Truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử có vai trò gì?

Việc áp dụng truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử mang lại nhiều lợi ích quan trọng cho ngành thủy sản Việt Nam:

• Minh bạch nguồn gốc và hành trình sản phẩm.
• Kiểm soát sản lượng khai thác chính xác hơn.
• Hỗ trợ phòng chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU).
• Đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu như EU, Mỹ và Nhật Bản.
• Nâng cao năng lực quản lý nghề cá và bảo vệ nguồn lợi thủy sản.
• Tăng niềm tin của người tiêu dùng đối với sản phẩm thủy sản Việt Nam.

Đây được xem là một trong những giải pháp trọng tâm giúp ngành thủy sản chuyển đổi số và phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Những điểm mới trong quy định truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử từ 2026

– Chính thức áp dụng hệ thống eCDT trên toàn quốc từ ngày 01/03/2026

Theo Thông tư số 81/2025/TT-BTNMT do Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành ngày 31/12/2025, Việt Nam chính thức triển khai Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT) trên phạm vi toàn quốc từ ngày 01/03/2026.

Hệ thống được sử dụng để quản lý các hoạt động:

• Tàu cá rời cảng và cập cảng.
• Ghi nhận sản lượng thủy sản khai thác.
• Cấp giấy biên nhận sản phẩm thủy sản bốc dỡ qua cảng.
• Xác nhận nguồn gốc thủy sản khai thác.
• Thực hiện truy xuất nguồn gốc điện tử thay thế nhiều thủ tục giấy tờ thủ công.

Việc áp dụng eCDT được kỳ vọng sẽ tăng tính minh bạch trong chuỗi cung ứng thủy sản, nâng cao hiệu quả quản lý nghề cá và đáp ứng các cam kết quốc tế về chống khai thác IUU.

– Thực trạng triển khai eCDT trong giai đoạn đầu

Mặc dù đã được đưa vào vận hành từ tháng 3/2026, tỷ lệ tàu cá thực hiện khai báo điện tử vẫn còn thấp.

Trong tháng đầu tiên triển khai, chỉ có khoảng 19.806/80.346 tàu cá thực hiện thủ tục xuất nhập cảng thông qua eCDT, tương đương 24,65% tổng số tàu thuộc diện áp dụng.

Nguyên nhân chủ yếu gồm:

• Ngư dân chưa quen với hình thức khai báo điện tử.
• Công tác tuyên truyền chưa đồng đều giữa các địa phương.
• Hạ tầng công nghệ thông tin tại một số cảng cá còn hạn chế.
• Công tác kiểm tra và xử lý vi phạm chưa thực sự quyết liệt.

– Quy hoạch và nâng cấp hạ tầng cảng cá phục vụ truy xuất nguồn gốc

Để eCDT vận hành hiệu quả, việc nâng cấp hạ tầng nghề cá đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

Các địa phương ven biển đang được yêu cầu:

• Hoàn thiện cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin tại cảng cá.
• Bổ sung thiết bị phục vụ kiểm soát sản lượng và truy xuất nguồn gốc.
• Nâng cấp khu neo đậu tránh trú bão.
• Tăng cường nhân sự quản lý và vận hành hệ thống.

Việc đồng bộ giữa hạ tầng cảng cá và hệ thống eCDT sẽ giúp quản lý chặt chẽ hơn hoạt động khai thác, hạn chế thất thoát dữ liệu và nâng cao hiệu quả giám sát nghề cá.

Giải pháp thúc đẩy áp dụng truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử

Tập huấn ngư dân, đầu tư hạ tầng kỹ thuật và tăng cường kiểm tra thực thi là ba giải pháp trọng tâm giúp nâng cao hiệu quả áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử eCDT trên toàn quốc.

– Tăng cường tập huấn và hỗ trợ ngư dân

Để nâng cao tỷ lệ sử dụng eCDT, các địa phương cần đẩy mạnh hoạt động tập huấn cho:

• Chủ tàu cá.
• Thuyền trưởng.
• Ngư dân khai thác xa bờ.
• Các cơ sở thu mua và bốc dỡ thủy sản.

Nội dung tập huấn cần tập trung vào:

• Cách sử dụng ứng dụng eCDT trên điện thoại thông minh.
• Quy trình khai báo tàu cá xuất nhập cảng.
• Cập nhật nhật ký khai thác điện tử.
• Thực hiện xác nhận nguồn gốc thủy sản theo quy định.

– Hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật

Bên cạnh yếu tố con người, việc đầu tư hạ tầng công nghệ là điều kiện tiên quyết để eCDT hoạt động ổn định.

Các địa phương cần:

• Đảm bảo kết nối Internet tại cảng cá.
• Trang bị thiết bị phục vụ kiểm tra và xác nhận dữ liệu.
• Bố trí nhân lực hỗ trợ ngư dân thực hiện khai báo.
• Xây dựng quy trình vận hành thống nhất.

– Tăng cường kiểm tra và xử lý vi phạm

Song song với công tác hỗ trợ, cơ quan quản lý cần tăng cường kiểm tra việc thực hiện truy xuất nguồn gốc điện tử đối với:

• Tàu cá khai thác.
• Cảng cá.
• Cơ sở thu mua.
• Doanh nghiệp chế biến thủy sản.

Việc xử lý nghiêm các trường hợp không khai báo hoặc khai báo không trung thực sẽ góp phần nâng cao tính tuân thủ và hiệu quả của hệ thống.

Truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử là xu hướng tất yếu của ngành thủy sản Việt Nam

Truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) là bước tiến quan trọng trong quá trình chuyển đổi số ngành thủy sản Việt Nam, giúp minh bạch hóa chuỗi cung ứng từ khai thác, thu mua đến chế biến và tiêu thụ. Việc áp dụng eCDT không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý nghề cá, kiểm soát sản lượng khai thác mà còn góp phần đáp ứng các yêu cầu quốc tế về chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU), tăng khả năng truy xuất nguồn gốc và nâng cao năng lực cạnh tranh của thủy sản Việt Nam trên thị trường xuất khẩu.

Trong bối cảnh các thị trường lớn như EU, Mỹ và Nhật Bản ngày càng siết chặt các quy định về nguồn gốc sản phẩm, việc triển khai đồng bộ hệ thống eCDT sẽ trở thành yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp và ngư dân thích ứng với xu hướng quản lý hiện đại. Đây không chỉ là yêu cầu bắt buộc của quá trình hội nhập mà còn là nền tảng để xây dựng một ngành thủy sản minh bạch, có trách nhiệm và phát triển bền vững trong tương lai.

Việc triển khai eCDT là giải pháp quan trọng giúp minh bạch hóa hoạt động khai thác thủy sản, tăng khả năng truy xuất nguồn gốc, hỗ trợ gỡ bỏ thẻ vàng IUU và thúc đẩy phát triển ngành thủy sản Việt Nam theo hướng hiện đại, có trách nhiệm và bền vững.

Bạn cần cập nhật các quy định mới nhất về truy xuất nguồn gốc thủy sản và các giải pháp chuyển đổi số trong ngành thủy sản? Hãy theo dõi BIOGENCY để cập nhật những thông tin chuyên sâu, chính xác và hữu ích dành cho doanh nghiệp, người nuôi và cộng đồng thủy sản Việt Nam.

>>> Xem thêm: Áp dụng kinh tế tuần hoàn để nuôi trồng thủy sản bền vững