Bệnh TPD trên tôm hay còn gọi là bệnh tôm trong suốt, là một trong những bệnh nguy hiểm trên tôm giống và tôm giai đoạn đầu sau thả. Nếu không phát hiện và xử lý kịp thời, bệnh có thể gây hao hụt lớn ngay từ giai đoạn đầu vụ. Vậy bệnh TPD trên tôm là gì? Làm thế nào để kiểm soát hiệu quả và hạn chế thiệt hại? Hãy cùng BIOGENCY tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Bệnh TPD trên tôm (tôm trong suốt) là gì?
Bệnh TPD (Translucent Post-larvae Disease, còn gọi là bệnh tôm trong suốt) là bệnh xuất hiện chủ yếu trên tôm giống và tôm giai đoạn đầu sau thả nuôi. Bệnh có đặc điểm điển hình là thân tôm trong suốt bất thường, đường ruột rỗng, giảm ăn và tỷ lệ chết có thể tăng rất nhanh trong thời gian ngắn.
TPD là từ viết tắt của Translucent Post-larvae Disease, được ghi nhận phổ biến trên tôm thẻ chân trắng ở giai đoạn từ Post 4 đến Post 15 hoặc trong những tuần đầu sau khi thả nuôi.
Bệnh được đánh giá là đặc biệt nguy hiểm vì:
- Xuất hiện ở giai đoạn tôm còn rất nhỏ.
- Tốc độ lây lan nhanh.
- Khó phát hiện ở giai đoạn đầu.
- Có thể gây hao hụt từ 80-100% nếu không được xử lý kịp thời.
Theo các nghiên cứu hiện nay, bệnh TPD có liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau như:
- Sự tấn công của các chủng vi khuẩn Vibrio độc lực cao.
- Sự hiện diện của một số tác nhân virus mới được ghi nhận.
- Môi trường ao nuôi biến động làm tôm bị stress và suy giảm sức đề kháng.
Điểm khác biệt đặc trưng của bệnh TPD là phần cơ thể tôm có màu trong mờ hoặc trong suốt bất thường, kết hợp với tình trạng đường ruột rỗng và tốc độ hao hụt diễn ra rất nhanh trong giai đoạn đầu vụ.
Bệnh TPD trên tôm bùng phát do những nguyên nhân nào?
Bệnh TPD thường xuất hiện khi tôm giống mang sẵn mầm bệnh hoặc gặp điều kiện môi trường bất lợi làm suy giảm sức đề kháng. Đây là cơ hội để các chủng vi khuẩn gây bệnh phát triển mạnh và tấn công hệ tiêu hóa của tôm.
Theo thực tế sản xuất, có nhiều yếu tố làm gia tăng nguy cơ bùng phát bệnh TPD trong ao nuôi.
– Con giống mang mầm bệnh hoặc có sức đề kháng yếu
Chất lượng con giống là một trong những yếu tố quyết định nguy cơ xuất hiện bệnh TPD ngay từ đầu vụ.
Nếu trại giống không kiểm soát tốt an toàn sinh học, tôm giống có thể mang sẵn mầm bệnh trước khi xuất bán.
Ngoài ra, những đàn giống có sức đề kháng yếu thường dễ bị stress khi vận chuyển hoặc sau khi thả xuống ao nuôi mới. Đây là điều kiện thuận lợi để vi khuẩn gây bệnh tấn công và phát triển nhanh chóng.
– Môi trường ao nuôi chưa được xử lý tốt
Khi môi trường ao nuôi mất cân bằng, sức khỏe tôm suy giảm và nguy cơ bùng phát bệnh TPD sẽ tăng lên đáng kể. Ao nuôi tồn dư nhiều chất hữu cơ hoặc khí độc là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn có hại phát triển.
Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
- Đáy ao còn tồn dư bùn và chất hữu cơ từ vụ trước.
- Nước cấp chưa được xử lý kỹ.
- Thức ăn dư thừa tích tụ.
- Hàm lượng NH3 và NO2 tăng cao.
– Thời tiết biến động thất thường
Sự thay đổi đột ngột của thời tiết là một trong những nguyên nhân khiến tôm dễ bị stress và nhiễm bệnh.
Các hiện tượng như mưa kéo dài, nắng nóng xen kẽ, nhiệt độ nước biến động mạnh,… đều có thể làm tôm giảm khả năng thích nghi, từ đó tạo điều kiện cho vi khuẩn gây bệnh phát triển.
– Quản lý thức ăn chưa hợp lý
Cho ăn dư thừa không chỉ làm tăng chi phí mà còn tạo điều kiện cho vi khuẩn gây bệnh phát triển trong ao nuôi. Đây là một trong những nguyên nhân gián tiếp thúc đẩy bệnh TPD bùng phát.
Thức ăn dư thừa sẽ phân hủy, làm:
- Nước ao bị đục.
- Gia tăng chất hữu cơ.
- Tăng khí độc NH3 và NO2.
- Mất cân bằng hệ vi sinh trong ao.
Nhiều trường hợp bệnh TPD xuất hiện không chỉ do vi khuẩn mà còn bắt nguồn từ việc môi trường ao nuôi suy giảm chất lượng trong những ngày đầu sau thả giống.
Vì sao bệnh TPD là thách thức lớn đối với người nuôi tôm?
TPD được xem là một trong những bệnh nguy hiểm nhất ở giai đoạn đầu vụ vì xuất hiện sớm, lây lan nhanh và rất dễ nhầm lẫn với các vấn đề thông thường khác trên tôm.
– Bệnh xuất hiện ở giai đoạn tôm còn rất nhỏ
TPD thường tấn công tôm dưới 35 ngày tuổi, khi sức đề kháng và khả năng thích nghi của tôm còn hạn chế.
Ở giai đoạn này, việc sử dụng hóa chất hoặc các biện pháp can thiệp mạnh có thể khiến tôm bị sốc và làm tình trạng hao hụt trở nên nghiêm trọng hơn.
– Dễ nhầm lẫn với các vấn đề môi trường khác
Các triệu chứng ban đầu của TPD khá giống với hiện tượng thiếu khoáng hoặc sốc môi trường.
Một số biểu hiện thường gặp như:
- Tôm bỏ ăn.
- Bơi yếu.
- Thân trong hoặc nhạt màu.
- Hoạt động kém.
Do đó, nhiều người nuôi dễ áp dụng sai biện pháp xử lý trong giai đoạn đầu.
>>> Xem chi tiết: Cách phân biệt bệnh TPD với các bệnh thường gặp trên tôm giống và hướng xử lý nhanh
– Tốc độ lây lan rất nhanh
Trong điều kiện mật độ nuôi cao, bệnh TPD có thể lan rộng ra toàn ao chỉ trong vài ngày.
Nếu không phát hiện sớm và kiểm soát môi trường kịp thời, tỷ lệ hao hụt có thể tăng nhanh chỉ sau 223 ngày.
Cách kiểm soát bệnh TPD trên tôm hiệu quả theo quy trình BIOGENCY
Để kiểm soát bệnh TPD hiệu quả, người nuôi cần tập trung vào ba yếu tố chính gồm: con giống khỏe, môi trường sạch và tăng cường sức đề kháng tự nhiên cho tôm.
– Bước 1: Chọn giống khỏe và thả giống đúng kỹ thuật
Một vụ nuôi thành công luôn bắt đầu từ nguồn giống chất lượng.
Người nuôi nên:
- Chọn giống từ các cơ sở uy tín.
- Có hồ sơ kiểm tra mầm bệnh rõ ràng.
- Thả giống vào thời điểm thời tiết thuận lợi.
- Cân bằng nhiệt độ và độ mặn trước khi thả.
Việc giảm stress ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế đáng kể nguy cơ phát sinh bệnh TPD.
>>> Xem chi tiết: Hướng dẫn chọn và thả tôm giống để tăng tỷ lệ sống
– Bước 2: Làm sạch nước và quản lý đáy ao bằng giải pháp sinh học
Môi trường sạch là nền tảng quan trọng giúp hạn chế sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh. Bên cạnh đó, ao nuôi có hệ vi sinh ổn định sẽ giúp hạn chế đáng kể sự phát triển của nhóm vi khuẩn Vibrio gây bệnh trên tôm. Bà con có thể tham khảo cách thực hiện và sản phẩm áp dụng sau:
- Sử dụng Bio-Choice B1 để làm sạch nước: Sản phẩm hỗ trợ phân hủy chất hữu cơ lơ lửng, làm nước trong hơn và giảm áp lực lên mang và hệ hô hấp của tôm.
- Sử dụng Microbe-Lift AQUA SA để xử lý đáy ao: Chủng vi sinh có trong sản phẩm giúp phân hủy bùn đáy, giảm nhớt bạt, từ đó hạn chế nơi cư trú của vi khuẩn có hại.
- Sử dụng Microbe-Lift AQUA C để duy trì hệ vi sinh có lợi: Bổ sung chủng vi sinh có khả năng hỗ trợ ổn định môi trường nước, duy trì hệ vi sinh có lợi, nhờ đó giảm biến động môi trường khi thời tiết thay đổi.
– Bước 3: Kiểm soát khí độc trong ao nuôi
Khí độc là một trong những nguyên nhân khiến tôm suy yếu và dễ mắc bệnh TPD hơn.
Người nuôi nên:
- Kiểm tra NH3 và NO2 định kỳ 2–3 ngày/lần.
- Theo dõi biến động môi trường thường xuyên.
Khi khí độc tăng cao có thể sử dụng men vi sinh Microbe-Lift AQUA N1 hỗ trợ xử lý khí độc, kết hợp cùng Bio-Choice B4 để chuyển hóa khí độc thành dạng ít độc hơn. Nhờ đó môi trường ao nuôi được ổn định và giảm áp lực lên tôm nuôi.
– Bước 4: Tăng cường sức khỏe đường ruột và gan tụy cho tôm
Bệnh TPD chủ yếu tấn công hệ tiêu hóa nên việc bảo vệ đường ruột và gan tụy đóng vai trò rất quan trọng. Bà con nên bổ sung, tăng cường sức khỏe đường ruột và gan tụy tôm thông qua các sản phẩm bổ sung như:
- Hạ pH đường ruột bằng Bio-Choice B3: Axit hữu cơ Bio-Choice B3 tạo môi trường bất lợi cho Vibrio, hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột.
- Tăng khả năng tiêu hóa với men vi sinh đường ruột Microbe-Lift DFM: Men vi sinh đường ruột giúp đường ruột tôm khỏe, hạn chế tình trạng lỏng ruột hay đứt khúc.
- Bổ sung Vitamin và Axit Amin với VITA-AMINO: Các Vitamin và Axit Amin giúp tôm cải thiện sức đề kháng, giảm stress, đồng thời bổ sung dưỡng chất cần thiết cho tôm ở giai đoạn đầu vụ.
Kinh nghiệm thực tế giúp hạn chế hao hụt do bệnh TPD đầu vụ
Bên cạnh việc sử dụng vi sinh và quản lý môi trường, một số kinh nghiệm thực tiễn cũng giúp giảm đáng kể nguy cơ bùng phát bệnh TPD trong ao nuôi.
– Hạn chế lạm dụng hóa chất diệt khuẩn
Các hóa chất mạnh có thể làm tôm bị sốc, ảnh hưởng đến mang và vỏ tôm, đồng thời tiêu diệt cả hệ vi sinh có lợi trong ao. Do đó, bà con nên ưu tiên giải pháp sinh học theo hướng cân bằng hệ vi sinh trong ao.
– Quản lý thức ăn chặt chẽ
Trong 20 ngày đầu, người nuôi tôm không nên cho ăn dư thừa và cần theo dõi lượng thức ăn thực tế của tôm, từ đó điều chỉnh khẩu phần cho phù hợp từng giai đoạn. Xem chi tiết: Cho tôm ăn trong giai đoạn mới thả nuôi như thế nào để tôm tăng trưởng tốt?>>>
– Duy trì oxy hòa tan đầy đủ
Tôm giống cần lượng oxy cao để tăng trưởng và chống chịu với các tác nhân gây bệnh.
Người nuôi nên:
- Duy trì quạt nước hoạt động hiệu quả.
- Tăng cường oxy đáy.
- Đặc biệt chú ý vào ban đêm và sáng sớm.
– Quan sát tôm mỗi ngày
Việc theo dõi thường xuyên giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường như tôm giảm ăn, bơi yếu, bám mé ao hay thân có màu trong bất thường. Khi phát hiện dấu hiệu nghi ngờ, cần kiểm tra ngay các chỉ tiêu môi trường và có biện pháp xử lý kịp thời.
Bệnh TPD là một trong những thách thức lớn đối với người nuôi tôm trong giai đoạn đầu vụ bởi khả năng lây lan nhanh và gây hao hụt cao. Tuy nhiên, bệnh hoàn toàn có thể được kiểm soát nếu người nuôi chủ động xây dựng quy trình nuôi an toàn sinh học, quản lý môi trường chặt chẽ và tăng cường sức khỏe cho tôm ngay từ đầu.
Việc kết hợp con giống chất lượng, môi trường ao nuôi sạch, kiểm soát khí độc và sử dụng các giải pháp vi sinh phù hợp sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ bùng phát bệnh TPD, đồng thời tạo nền tảng cho một vụ nuôi ổn định và bền vững.
Nếu cần tư vấn lựa chọn giải pháp sinh học và kỹ thuật, quy trình phòng ngừa bệnh TPD phù hợp với từng mô hình nuôi, hãy liên hệ BIOGENCY qua HOTLINE 0909 538 514 để được hỗ trợ nhanh chóng.
>>> Xem thêm: Cách chăm sóc tôm mới thả thích nghi nhanh, phát triển tốt
